Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã tập trung báo cáo, thảo luận về các kết quả đạt được của Viện và các đơn vị thành viên trong thời gian qua trên các lĩnh vực; các nhiệm vụ, giải pháp triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực khoa học và công nghệ; tình hình triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bên cạnh những kết quả đạt được, cũng có nhiều ý kiến chỉ ra rằng, tiến độ triển khai một số nhiệm vụ quan trọng, chất lượng một số sản phẩm nghiên cứu và báo cáo tư vấn chính sách chưa đáp ứng yêu cầu. Công trình nghiên cứu công bố quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng. Hoạt động chuyển đổi số chưa theo kịp yêu cầu, cơ sở vật chất còn thiếu tính đồng bộ và hiện đại.

Phát biểu tại cuộc làm việc, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi lời chúc mừng năm mới tốt đẹp nhất, đồng thời trân trọng cảm ơn, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nhà khoa học Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong suốt hơn 7 thập kỷ qua. Trân trọng cảm ơn các giáo sư, nhà khoa học đã có những phát biểu rất tâm huyết, trí tuệ, sâu sắc, sát thực tiễn, Thủ tướng khẳng định sẽ tiếp thu các ý kiến quý báu với tinh thần cầu thị cao nhất, suy nghĩ thấu đáo nhất và hành động quyết liệt nhất.

Thủ tướng khẳng định, khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật quan trọng, mà còn là nền tảng tư duy, là kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển mọi mặt của đất nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi" và Người căn dặn về sứ mệnh của trí thức, người làm khoa học: "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy". Giáo sư Trần Văn Giàu từng nói: "Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại, ở đây bản chất Việt Nam biểu lộ rõ ràng, đầy đủ, tập trung nhất hơn bất cứ chỗ nào khác. Yêu nước thành một triết lý xã hội và nhân sinh của người Việt Nam". Theo Thủ tướng, đây cũng là nền tảng cốt lõi mà khoa học xã hội cần nghiên cứu để chuyển hóa thành sức mạnh trong kỷ nguyên mới.

Cũng theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, khoa học xã hội và nhân văn có vai trò quan trọng trong việc bồi đắp nền tảng tư tưởng, định hướng hệ giá trị, phát triển văn hóa và tri thức xã hội, tạo sức mạnh và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế. Đội ngũ những nhà khoa học xã hội chính là lực lượng quan trọng, góp phần cung cấp "phần hồn" cho sự phát triển, phát huy bản sắc, củng cố sức mạnh nội sinh và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Nhấn mạnh Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chính là "cơ quan tham mưu chiến lược" của Đảng, Nhà nước về khoa học xã hội và nhân văn - nơi kết tinh trí tuệ của nhiều thế hệ nhà khoa học, trung tâm luận giải những vấn đề lớn của đất nước, khơi mở tư duy phát triển, Thủ tướng cho rằng thời gian tới Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phải là một tập thể đoàn kết; tập trung nghiên cứu cơ bản nhiều hơn, sâu hơn với tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa với mục tiêu độc lập tự chủ, mang lại cuộc sống ấm no cho nhân dân.

Viện cần phát triển đột phá, khẳng định vai trò "cơ quan tham mưu chiến lược"

Về yêu cầu phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng nêu rõ, Đại hội XIV của Đảng xác định: "Phát triển đồng bộ, liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm khoa học xã hội và nhân văn, đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới". Do đó, tập trung hoàn thiện Chiến lược phát triển Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với tinh thần "6 rõ: rõ tầm nhìn, rõ sứ mệnh, rõ các lĩnh vực ưu tiên nghiên cứu, rõ mục tiêu cụ thể, rõ lộ trình thực hiện và rõ nguồn lực cần thiết".

Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới; đẩy mạnh đào tạo nhân lực trình độ cao về khoa học xã hội, đáp ứng nhu cầu đất nước trong tình hình mới; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động nghiên cứu và quản lý; phát triển đội ngũ cán bộ khoa học ngang tầm nhiệm vụ, xây dựng tập thể trong sạch, vững mạnh toàn diện.

Nhân dịp này, Thủ tướng tặng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam 24 chữ: "Lý luận phát triển, bản sắc giữ gìn, truyền thống phát huy, tinh hoa hấp thụ, phản biện sắc sảo, kiến tạo tương lai".

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cần tự hào về truyền thống tự lực, tự cường, đi lên bằng bàn tay, khối óc, phát triển mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa; bằng sức mạnh nội sinh. Nghiên cứu xây dựng giải pháp phát huy, kết hợp sức mạnh của dân tộc và sức mạnh của thời đại; vấn đề kinh tế đặt trong tổng thể các vấn đề chính trị, văn hóa, an ninh quốc phòng và đối ngoại; tiên phong trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi cơ cấu, cách làm.

Người đứng đầu Chính phủ mong Viện luôn đặt con người làm trung tâm, chủ thể, là mục tiêu, động lực cho sự phát triển để nghiên cứu, phân tích, phát huy tối đa phẩm chất, năng lực của con người Việt Nam.

Thủ tướng tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết, sức sáng tạo vô hạn và bản lĩnh học thuật ưu tú, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của nền khoa học nước nhà.