Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm

Đây là dự báo được đưa ra tại Hội thảo “Từ bằng chứng đến hành động: Thúc đẩy các giải pháp kinh tế tuần hoàn nhằm giảm thiểu thất thoát và lãng phí lương thực thực phẩm tại Việt Nam” ngày 19/8.
Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO) và Đại sứ quán Đan Mạch đồng tổ chức. Hội thảo diễn ra nhằm đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững theo Quyết định số 300/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời hướng tới hưởng ứng Ngày Quốc tế Nhận thức về Thất thoát và Lãng phí Thực phẩm (29/9).

Tại hội thảo, ông Vũ Huy Phúc, Ban Thị trường và ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp môi trường (ISPAE) cho biết, ước tính hàng năm Việt Nam có khoảng 8,8 triệu tấn thực phẩm bị thất thoát; 20 – 25% sản lượng thực phẩm bị tổn thất (cao hơn khoảng 5% so với mức trung bình của Đông Nam Á); gây ra tổn thất khoảng 3,9 tỷ USD/năm.

Quá trình thất thoát này diễn ra trong cả chuỗi hoạt động: thu hoạch – bảo quản – vận chuyển – sơ chế. Nguyên nhân có thể do máy móc không phù hợp, kỹ năng hạn chế, thu hoạch chậm, sâu bệnh, dịch bệnh; cơ sở hạ tầng tại đồng ruộng yếu kém, phương tiện không phù hợp, thời gian vận chuyển dài và làm lạnh kém.

Trong chế biến và bảo quản, việc phân loại và xử lý thực phẩm còn thủ công, thiết bị chế biến lỗi thời, hạn chế về sấy khô, bảo quản và chuỗi cung ứng lạnh...

Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm

Sản phẩm viên củi được làm từ phụ phẩm (rơm). Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Với vấn đề lãng phí thực phẩm, tại Việt Nam, hàng năm có tới 4,1% lượng thực phẩm bị loại bỏ; 23 triệu tấn chất thải rắn đô thị bị lãng phí (65% là chất thải hữu cơ). Khoảng 70% chất thải rắn đô thị được chôn lấp, việc phân loại tại nguồn và thu hồi chất thải hữu cơ vẫn còn hạn chế.

Các yếu tố chính thúc đẩy lãng phí thực phẩm bao gồm lãng phí từ hộ gia đình, hoạt động bán lẻ (dự báo nhu cầu không chính xác, tích trữ quá mức), dịch vụ thực phẩm (tiệc buffet, cơ chế thu hồi thực phẩm dư thừa còn hạn chế), rào cản hệ thống (thiếu kho lạnh, hậu cần tái phân phối yếu).

Việt Nam có thể chịu thiệt hại hàng tỷ USD

Trước những con số trên, ông Phúc cho rằng, Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD mỗi năm do tổn thất và lãng phí thực phẩm (FLW) (chưa bao gồm thiệt hại xã hội). Con số này bao gồm chi phí phát thải CO₂ (dựa trên giá carbon thị trường hoặc chi phí xã hội của carbon), chi phí suy thoái tài nguyên nước và đất, cùng chi phí xử lý chất thải và ô nhiễm.

Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm
Ông Vũ Huy Phúc, Ban Thị trường và ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp môi trường (ISPAE). Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Đơn cử, dù là hình thức xử lý lãng phí thực phẩm rẻ nhất nhưng chi phí cho chôn lấp riêng lẻ vẫn ở mức rất cao, từ 20 - 25 USD/tấn (chi phí ủ phân hoặc đốt từ 40 - 70 USD/tấn). Mặt khác, việc phụ thuộc lâu dài vào chôn lấp sẽ phát sinh các chi phí ẩn liên quan đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Nếu tính đến định giá carbon, với 15,8 triệu tấn CO₂ tương đương (CO₂eq) phát thải từ FLW, chi phí có thể lên tới 158 - 316 triệu USD (giả định giá là 10 - 20 USD mỗi tấn CO₂).

Để giảm thiểu rủi ro từ thất thoát và lãng phí thực phẩm, Việt Nam sẽ cần tổ chức sản xuất và liên kết thị trường: vùng sản xuất tập trung, thu hoạch phối hợp với thu mua, hợp đồng và trung tâm bán buôn vững chắc.

Thứ hai, nâng cấp chuỗi cung ứng lạnh và sau thu hoạch: đường giao thông tại đồng ruộng, trung tâm sấy và bảo quản, vận chuyển lạnh, chế biến hiện đại. Thứ ba, đẩy mạnh công nghệ và kỹ năng: cơ giới hóa phù hợp, phân loại và đóng gói tốt hơn.

Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm
Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Trong khi đó, ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam lại thấy rằng, khi một phần thực phẩm lãng phí hoặc thất thoát là điều không thể tránh khỏi, chúng ta sẽ cần làm gì để bảo toàn được giá trị của lương thực phẩm bị thất thoát hoặc lãng phí đó.

“Chúng ta có thể xây dựng những mô hình như ngân hàng thực phẩm, kết nối những nơi dư thừa thực phẩm với những đối tượng có nhu cầu sử dụng. Bên cạnh đó, chúng ta có thể tận dụng phế phụ phẩm từ các chuỗi sản xuất như sử dụng rơm để trồng nấm, xây dựng chuỗi giá trị hoàn toàn mới, ở đó giá trị của nó mang lại thậm chí còn cao hơn,” Trưởng đại diện FAO nhận định.

Đồng tình với quan điểm trên, bà Mette Ekeroth, Phó Đại sứ, Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội cho rằng, các phụ phẩm nông nghiệp có thể trở thành một nguồn tài nguyên. Các chất thải hữu cơ có thể trở thành phân hữu cơ và được đưa trở lại hệ thống thực phẩm. Thay vì bị thải bỏ, những nguồn tài nguyên này có thể được sử dụng theo những cách thức hiệu quả hơn.

Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm
Bà Mette Ekeroth, Phó Đại sứ, Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Đưa ra những hành động cụ thể, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho biết, thời gian tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục ưu tiên triển khai một số hoạt động giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm.

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, phát triển công nghệ cao, nâng cao tỷ lệ cơ giới hóa, chế biến sâu và nâng cao giá trị gia tăng.

Thứ hai, thúc đẩy liên kết các mạng lưới đổi mới sáng tạo trong nước và quốc tế nhằm thúc đẩy hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng xanh, áp dụng nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và phát triển bền vững.

Việt Nam có thể chịu thiệt hại môi trường hàng tỷ USD do thất thoát, lãng phí thực phẩm
Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Đỗ Anh Tuấn. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Thứ ba, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong dịch vụ logistics nhằm nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa, giảm hao hụt, thất thoát; đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ để xử lý và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Thứ tư, vận dụng tích hợp các công cụ đa dạng, thu hút đầu tư tư nhân, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị nông sản theo hướng trách nhiệm, bền vững; nhân rộng các sáng kiến và tổ chức nông dân, doanh nghiệp, các cơ sở trong kết nối giá trị, đảm bảo tiêu thụ nông sản, hạn chế tình trạng dư cung, ùn tắc hàng hóa gây lãng phí.

“Giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm không thể chỉ được giải quyết bằng một chính sách, một công nghệ, một tổ chức hay một nhóm đơn lẻ. Đây đồng thời là công việc chung của toàn xã hội và là yêu cầu chung của Việt Nam trong xây dựng một hệ thống lương thực, thực phẩm hiệu quả hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn và công bằng hơn,” ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn khẳng định.

Hàng thực phẩm Việt lên kệ siêu thị: Ai đang nắm lợi thế?

Hàng thực phẩm Việt lên kệ siêu thị: Ai đang nắm lợi thế?

Chất lượng tốt chưa đủ để hàng thực phẩm Việt Nam bước vào hệ thống bán lẻ hiện đại. Năng lực cung ứng, chi phí phân phối và khả năng đáp ứng các điều kiện thương mại còn có vai trò quyết định.
Để dừa thành ngành xuất khẩu tỷ USD

Để dừa thành ngành xuất khẩu tỷ USD

Thay vì chủ yếu xuất khẩu trái tươi và sản phẩm sơ chế, ngành dừa Việt Nam đang hướng đến khai thác sâu hơn giá trị của từng phần trái dừa, từ nước, cơm, xơ đến gáo.
Sản phẩm làng nghề thế giới hội tụ về Thủ đô Hà Nội

Sản phẩm làng nghề thế giới hội tụ về Thủ đô Hà Nội

Tối 13/11, tại Thủ đô Hà Nội, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 chính thức khai mạc.
Khai mạc Hội chợ nông nghiệp quốc tế 2026 tại Hà Nội

Khai mạc Hội chợ nông nghiệp quốc tế 2026 tại Hà Nội

Khoảng 100 gian hàng quốc tế cùng các gian hàng đến từ 26 địa phương của Việt Nam đã quy tụ về hội chợ năm nay.
Festival Quốc tế ngành lúa gạo sẽ tổ chức tại Cần Thơ vào cuối tháng 11

Festival Quốc tế ngành lúa gạo sẽ tổ chức tại Cần Thơ vào cuối tháng 11

Festival Quốc tế ngành hàng lúa gạo Việt Nam lần thứ II sẽ diễn ra tại TP Cần Thơ từ ngày 22 – 25/11.
FAO: Giá thịt lợn tiếp tục giảm, giá gạo tăng nhẹ

FAO: Giá thịt lợn tiếp tục giảm, giá gạo tăng nhẹ

Tháng 10/2026, chỉ số giá thịt lợn FAO tiếp tục giảm, giá thịt gia cầm duy trì ổn định. Ở nhóm ngũ cốc, giá gạo tăng nhẹ, đi ngược lại xu hướng giảm giá chung của nhóm này.
4 doanh nghiệp đủ điều kiện đấu giá nhập khẩu đường năm 2026

4 doanh nghiệp đủ điều kiện đấu giá nhập khẩu đường năm 2026

Bộ Công Thương sẽ tổ chức đấu giá 139.000 tấn hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đường năm 2026.
Mỹ ban hành thuế chống bán phá giá tôm nhập khẩu từ Việt Nam

Mỹ ban hành thuế chống bán phá giá tôm nhập khẩu từ Việt Nam

Hai bị đơn bắt buộc chịu mức thuế từ 6,36% – 10,71%, thuế suất riêng rẽ cho 27 công ty là 7,59%, thuế toàn quốc là 25,76%.
Chuyên gia hiến kế tăng giá trị nông sản Việt

Chuyên gia hiến kế tăng giá trị nông sản Việt

Sở hữu tài nguyên nông nghiệp phong phú, song nông sản Việt vẫn đang loay hoay trong bài toán nâng cao giá trị và khẳng định thương hiệu.
Lãi 9 tháng vượt kế hoạch, Phân bón Cà Mau nâng mục tiêu lên gần 2.200 tỷ đồng

Lãi 9 tháng vượt kế hoạch, Phân bón Cà Mau nâng mục tiêu lên gần 2.200 tỷ đồng

Phân bón Cà Mau điều chỉnh mục tiêu lợi nhuận cả năm 2026 lên 2.419 tỷ đồng, đồng thời nâng kế hoạch doanh thu hợp nhất lên gần 19.000 tỷ đồng sau 9 tháng kinh doanh khởi sắc.
Những nhóm hàng nông lâm thủy sản xuất siêu trong 10 tháng

Những nhóm hàng nông lâm thủy sản xuất siêu trong 10 tháng

10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản đạt 107,14 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước.
Vụ rươi bội thu trên ruộng lúa sạch tại Hải Phòng

Vụ rươi bội thu trên ruộng lúa sạch tại Hải Phòng

Cuối tháng 10 vừa qua, rươi đồng loạt nổi lên tại các vùng ven biển, mang lại mùa thu hoạch rộn ràng cho nông dân.
AgriS đặt mục tiêu doanh thu 28.000 tỷ đồng, tiếp tục mở rộng ngành hàng ngoài đường

AgriS đặt mục tiêu doanh thu 28.000 tỷ đồng, tiếp tục mở rộng ngành hàng ngoài đường

ĐHĐCĐ AgriS thông qua kế hoạch doanh thu 28.000 tỷ đồng niên độ 2026-2027, mở rộng các ngành hàng ngoài đường và phát triển hệ sinh thái nông nghiệp - thực phẩm.
Phát huy vai trò của hợp tác xã chăn nuôi gia cầm ở Hải Phòng

Phát huy vai trò của hợp tác xã chăn nuôi gia cầm ở Hải Phòng

Những năm qua, một số HTX chăn nuôi gia cầm tại Hải Phòng đã xây dựng, phát triển theo mô hình vừa sản xuất, vừa liên kết bao tiêu, góp phần đảm bảo đầu ra.
Nông nghiệp tháng 10: Diện tích lúa giảm, chăn nuôi tăng trưởng

Nông nghiệp tháng 10: Diện tích lúa giảm, chăn nuôi tăng trưởng

Tháng 10/2026, tình hình chăn nuôi lợn, gia cầm tiếp tục tăng trưởng khá; nuôi trồng thủy sản duy trì ổn định; diện tích lúa giảm.
Xuất khẩu tăng 95%, Phân bón Cà Mau lãi 9 tháng gần 2.300 tỷ đồng

Xuất khẩu tăng 95%, Phân bón Cà Mau lãi 9 tháng gần 2.300 tỷ đồng

Sau 9 tháng năm 2026, lợi nhuận sau của Phân bón Cà Mau tăng 49,6% YoY, đạt 2.285 tỷ đồng. Doanh thu xuất khẩu tăng 95% YoY, trong khi biên lợi nhuận gộp riêng quý 3 thu hẹp.
Hải Phòng khẳng định vị thế cây rau màu vụ đông

Hải Phòng khẳng định vị thế cây rau màu vụ đông

Tại thành phố Hải Phòng, cây rau màu vụ đông ngày càng được mở rộng không chỉ khai thác thêm tiềm năng đất đai, kéo dài mùa vụ mà còn giúp bà con tăng thu nhập.
Hiệu quả từ mô hình Hợp tác xã Sông Giá ở Hải Phòng

Hiệu quả từ mô hình Hợp tác xã Sông Giá ở Hải Phòng

Tại Hải Phòng, trong thời gian qua, nhiều HTX đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo việc làm và thu nhập.
Mục tiêu xuất khẩu lâm sản đạt trên 20 tỷ USD vào năm 2030

Mục tiêu xuất khẩu lâm sản đạt trên 20 tỷ USD vào năm 2030

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, giá trị xuất khẩu lâm sản đạt trên 20 tỷ USD; tiêu thụ lâm sản thị trường nội địa đạt từ 6 – 7 tỷ USD.
10 thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam 3 quý đầu năm

10 thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam 3 quý đầu năm

3 quý đầu năm 2026, gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang các thị trường chính như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada, Anh...
Hưng Yên hướng tới các sản phẩm OCOP đa giá trị

Hưng Yên hướng tới các sản phẩm OCOP đa giá trị

Tỉnh Hưng Yên đang tiếp tục thực hiện chương trình OCOP với những sản phẩm đa giá trị, nhằm bảo tồn văn hóa, nâng cao thu nhập cho người dân.
Indonesia dự trữ 4,5 triệu tấn gạo để ứng phó với El Nino

Indonesia dự trữ 4,5 triệu tấn gạo để ứng phó với El Nino

Indonesia nâng lượng gạo dự trữ quốc gia lên 4,5 triệu tấn, gần gấp ba lần so với tháng 10/2023, nhằm bảo đảm an ninh lương thực trước nguy cơ hạn hán do El Nino.
Cà phê Việt Nam đối mặt áp lực nguồn cung và giá bán

Cà phê Việt Nam đối mặt áp lực nguồn cung và giá bán

Niên vụ 2025-2026, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt 1,8 triệu tấn, khối lượng tăng 21% trong khi kim ngạch chỉ tăng 1%. Khi nguồn cung thế giới phục hồi, ngành cà phê đứng trước yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng.
Bước đi tiếp theo của doanh nghiệp có sản phẩm Thương hiệu quốc gia

Bước đi tiếp theo của doanh nghiệp có sản phẩm Thương hiệu quốc gia

Sở hữu 499 sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia năm 2026, 227 doanh nghiệp được vinh danh tiếp tục khẳng định bước tiến vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp Việt.
Việt Nam tăng mạnh xuất khẩu phân bón sang ASEAN trong 3 quý đầu năm

Việt Nam tăng mạnh xuất khẩu phân bón sang ASEAN trong 3 quý đầu năm

3 quý đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu phân bón sang Thái Lan tăng tới 249% về kim ngạch, Philippines tăng 166%, Myanmar tăng 60%, Malaysia tăng 51%.
Bài toán nhân rộng mô hình lúa xanh, hiệu quả cao tại Ninh Bình

Bài toán nhân rộng mô hình lúa xanh, hiệu quả cao tại Ninh Bình

Mô hình lúa phát thải thấp tại Ninh Bình bước đầu giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Để nhân rộng, cần cơ chế hỗ trợ và liên kết chuỗi.
Simexco Daklak liên tiếp được vinh danh ở cấp quốc gia và châu Á

Simexco Daklak liên tiếp được vinh danh ở cấp quốc gia và châu Á

Cà phê nhân và hồ tiêu của Simexco Daklak đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026, chỉ một ngày sau khi doanh nghiệp nhận giải xuất sắc châu Á tại APEA 2026.
Phân bón Cà Mau vượt 50% mục tiêu xuất khẩu ure năm 2026

Phân bón Cà Mau vượt 50% mục tiêu xuất khẩu ure năm 2026

Tháng 9/2026, Phân bón Cà Mau xuất khẩu 18.120 tấn ure, góp phần nâng tổng lượng ure xuất khẩu 3 quý đầu năm 2026 của doanh nghiệp đạt 413.210 tấn.
Nâng mục tiêu diện tích lúa chất lượng cao lên 1,65 triệu ha

Nâng mục tiêu diện tích lúa chất lượng cao lên 1,65 triệu ha

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trình Thủ tướng Chính phủ phương án sửa đổi, bổ sung Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp".
Việt Nam đặt mục tiêu gỡ ‘thẻ vàng’ IUU trong năm 2026

Việt Nam đặt mục tiêu gỡ ‘thẻ vàng’ IUU trong năm 2026

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung cao độ, quyết liệt triển khai các giải pháp chống khai thác IUU, thực hiện nghiêm "5 không", quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" trong năm 2026.
Tây Ninh khánh thành nhà máy ấp vịt 10 triệu USD

Tây Ninh khánh thành nhà máy ấp vịt 10 triệu USD

Nhà máy ấp vịt Orvia Tây Ninh có tổng vốn đầu tư 10 triệu USD và công suất 21 triệu con vịt giống một ngày tuổi mỗi năm.
Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang Singapore cần lưu ý gì?

Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang Singapore cần lưu ý gì?

Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang Singapore không chỉ tập trung đến chất lượng sản phẩm, quy định nhập khẩu mà còn phải lưu ý đến các kênh tiêu thụ, chi phí thị trường và lựa chọn đối tác phù hợp.
Từ gia công đến làm chủ thương hiệu của ngành gỗ Việt

Từ gia công đến làm chủ thương hiệu của ngành gỗ Việt

Hướng đi mới của ngành gỗ Việt Nam sẽ phải là công nghệ, đổi mới sáng tạo, thiết kế, thương hiệu, thị trường và phát triển xanh.
Đưa cà phê 'Arabica Sơn La' vươn tầm thế giới bằng chất lượng

Đưa cà phê 'Arabica Sơn La' vươn tầm thế giới bằng chất lượng

Sơn La đang chuyển đổi mô hình kinh tế nông nghiệp nhằm hiện thực hóa khát vọng đưa hạt cà phê Arabica đặc sản vùng Tây Bắc vươn ra thị trường toàn cầu.
Sắp diễn ra lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia lần thứ 10

Sắp diễn ra lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia lần thứ 10

Ngày 16/10 sắp tới, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Bộ Công Thương sẽ tổ chức lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 năm 2026.
Indonesia muốn đưa ngành chế biến rong biển lên hàng đầu thế giới

Indonesia muốn đưa ngành chế biến rong biển lên hàng đầu thế giới

Indonesia đặt mục tiêu phát triển ngành chế biến rong biển thành một trong những ngành hàng đầu thế giới, trong bối cảnh nước này thúc đẩy chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm chế biến có giá trị cao.
Xem thêm