Giá thức ăn chăn nuôi chịu sức ép từ nguyên liệu nhập khẩu

PGS TS Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết nguồn cung nguyên liệu trong nước hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 35% nhu cầu của ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi. Điều này đồng nghĩa hơn 65% nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu khoảng 2,64 tỷ USD nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2025, cả nước đã nhập khẩu 24,78 triệu tấn nguyên liệu với tổng giá trị khoảng 8,22 tỷ USD, chủ yếu là ngô, đậu tương và lúa mì.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam, giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu đã tăng từ 10 - 15% kể từ đầu năm 2026. So với thời điểm trước khi xảy ra các cuộc xung đột tại Trung Đông, giá thức ăn chăn nuôi trong nước hiện đã tăng khoảng 1.000 đồng/kg.

Số liệu sản lượng cập nhật đến hết năm 2025; số liệu xuất - nhập khẩu, thị phần doanh nghiệp và chi phí đầu vào cập nhật đến hết tháng 8/2026. Nguồn số liệu: Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy trong tháng 8/2026, giá nhiều loại nguyên liệu chủ lực trên thị trường thế giới tiếp tục tăng. Tại Sở Giao dịch hàng hóa Chicago (Hoa Kỳ), giá đậu tương giao kỳ hạn tháng 9/2026 đạt 1.192,2 US cent/bushel, tăng 3,3 US cent/bushel so với tháng trước. Giá ngô cùng kỳ hạn đạt 464,6 US cent/bushel, tăng gần 20 US cent/bushel.

Diễn biến này đã có tác động đến thị trường trong nước. Từ đầu tháng 8/2026 đến nay, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi và thủy sản đã điều chỉnh tăng giá bán từ 160 - 200 đồng/kg. Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo giá thức ăn chăn nuôi trong những tháng cuối năm có thể tiếp tục tăng thêm từ 3 - 5%.

Trước áp lực chi phí đầu vào, các doanh nghiệp đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất. Bên cạnh việc điều chỉnh giá bán, nhiều đơn vị tập trung tối ưu chi phí vận hành, tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế, cải tiến công thức dinh dưỡng và xây dựng kế hoạch dự trữ nguyên liệu dài hạn.

Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi tại xã Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ của Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam. Ảnh: Chu Chương/Mekong ASEAN.

Tại Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của Japfa Comfeed Việt Nam ở Phú Thọ, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống kho chứa quy mô lớn nhằm chủ động nguồn nguyên liệu. Ông Trương Đình Đức, Giám đốc Nhà máy Japfa Comfeed Việt Nam cho biết với 4 silo, mỗi silo có sức chứa khoảng 6.000 tấn ngô, giúp doanh nghiệp dự trữ nguyên liệu trong thời gian dài.

Nhờ nhập khẩu và tích trữ nguyên liệu từ thời điểm giá thấp, từ đầu năm 2026 đến nay mức tăng giá thức ăn chăn nuôi của Japfa chỉ khoảng 600 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với mức tăng phổ biến 1.000 - 1.200 đồng/kg trên thị trường. Tuy nhiên, khi sử dụng các lô nguyên liệu mới nhập khẩu với giá cao hơn, doanh nghiệp cũng sẽ phải điều chỉnh giá bán trong thời gian tới.

Theo PGS TS Phạm Kim Đăng, để giảm thiểu rủi ro từ các thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần mở rộng nguồn nhập khẩu từ Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu và một số quốc gia châu Á. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu xây dựng hệ thống dự trữ nguyên liệu chiến lược cũng được xem là giải pháp cần thiết nhằm ứng phó với những cú sốc ngắn hạn của thị trường.

Về dài hạn, giải pháp căn cơ vẫn là nâng cao khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu trong nước. Các địa phương cần quy hoạch vùng trồng ngô, đậu tương và cây nguyên liệu gắn với nhu cầu của nhà máy chế biến, hợp đồng tiêu thụ và tiêu chuẩn chất lượng, tránh phát triển tự phát.

Thực tế, một số doanh nghiệp đã chủ động đầu tư phát triển vùng nguyên liệu. Điển hình như Tập đoàn De Heus đang triển khai các dự án liên kết trồng ngô phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Năm 2025, doanh nghiệp đã cung ứng khoảng 100.000 tấn ngô cho các nhà máy và dự kiến nâng sản lượng lên khoảng 500.000 tấn mỗi năm trong thời gian tới.

Công nghệ là chìa khoá đưa ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi lớn mạnh.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 8/2026, kim ngạch xuất khẩu thức ăn chăn nuôi của Việt Nam ước đạt hơn 200 triệu USD. Tính chung 8 tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 1,41 tỷ USD, tăng 68% so với cùng kỳ năm trước.

Tin liên quan

Nông nghiệp tháng 8: diện tích lúa giảm, chăn nuôi và thủy sản giữ đà tăng trưởng

Trước đó, số liệu của Cục Hải quan cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thức ăn chăn nuôi đạt 1,01 tỷ USD, tăng 67,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đà tăng trưởng này tiếp nối kết quả tích cực của năm ngoái, khi xuất khẩu thức ăn chăn nuôi đạt khoảng 1,6 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2024.

Ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng sau hơn 30 năm phát triển. Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, năm 2025 sản lượng thức ăn hỗn hợp của cả nước đạt 22,12 triệu tấn, tăng 2,9% so với năm 2024. Từ mức sản lượng chỉ 68.000 tấn vào năm 1993, ngành thức ăn chăn nuôi công nghiệp đã tăng trưởng liên tục, vượt một triệu tấn vào năm 1996, đạt 10,9 triệu tấn năm 2010; đạt 15,8 triệu tấn năm 2015; đạt 20,3 triệu tấn năm 2020 và lập kỷ lục hơn 22 triệu tấn vào năm 2025.

Hiện cả nước có khoảng 270 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi. Trong đó, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 33% số nhà máy nhưng đóng góp tới 65% sản lượng, trong khi doanh nghiệp trong nước chiếm 67% số nhà máy và sản xuất 35% sản lượng.

Đến nhiều công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi, chúng tôi được chứng kiến những nhà máy có công nghệ hiện đại. Điển hình như Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi tại xã Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ của Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam, có công suất thiết kế 532.000 tấn thức ăn chăn nuôi mỗi năm.

Một trong những điểm nổi bật của nhà máy là hệ thống robot tự động gắp và xếp bao cám thành phẩm lên pallet. Mỗi robot có thể thay thế công việc của 5 - 7 lao động bốc xếp, đồng thời giúp giảm tỷ lệ viên cám bị vỡ từ mức 6 - 7% xuống còn khoảng 2 - 3%. Việc hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa con người với sản phẩm cũng góp phần nâng cao an toàn sinh học trong quá trình sản xuất.

Hệ thống robot tự động gắp và xếp bao cám thành phẩm lên pallet bên trong Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của Công ty Japfa. Ảnh: Chu Chương/Mekong ASEAN.

Bên cạnh tự động hóa, công nghệ tạo nên sự khác biệt của nhà máy là hệ thống Expander nhập khẩu từ Đức. Công nghệ này sử dụng nhiệt độ và áp suất cao để làm chín hoàn toàn tinh bột và protein. Nhờ đó, vật nuôi tiêu hóa tốt hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và giảm nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Theo ông Trương Đình Đức, Giám đốc Nhà máy, việc ứng dụng công nghệ chế biến thức ăn chín đã góp phần cải thiện đáng kể chỉ số chuyển hóa thức ăn (FCR). Đối với gà trắng, trước đây để tạo ra một kg thịt thương phẩm thường cần từ 1,8 - 2,2 kg thức ăn, nhưng hiện nay mức bình quân đã giảm xuống còn khoảng 1,6 kg, trong khi nhiều trang trại quản lý tốt có thể đạt mức 1,5 kg thức ăn cho mỗi kg thịt gà.

Với 8 nhà máy sản xuất trên cả nước, Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam đặt mục tiêu đạt tổng sản lượng khoảng 2,6 triệu tấn thức ăn chăn nuôi trong năm 2026 và hướng tới mốc 3 triệu tấn vào năm 2030.

Theo GS TS Lã Văn Kính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, nhiều quốc gia đang gia tăng nhập khẩu thức ăn chăn nuôi thành phẩm từ Việt Nam nhờ chất lượng sản phẩm cao và hiệu quả sử dụng thức ăn vượt trội.

Một trong những lợi thế cạnh tranh của ngành là khả năng cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR). Hiện nhiều sản phẩm thức ăn chăn nuôi của Việt Nam chỉ cần từ 1,6 - 2,4 kg thức ăn để tạo ra một kg thịt thương phẩm, trong khi mức phổ biến trên thế giới dao động từ 2,0 - 3,5 kg.

Kết quả này đến từ hàng loạt thành tựu nghiên cứu về dinh dưỡng vật nuôi, bao gồm ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng công thức thức ăn tối ưu, phân tích giá trị dinh dưỡng của nguyên liệu, xác định chính xác nhu cầu dinh dưỡng của vật nuôi và tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp.

Đặc biệt, việc bổ sung men tiêu hóa, probiotic, prebiotic, axit hữu cơ, các hợp chất phytogenic và thảo dược vào thức ăn đã góp phần thay thế kháng sinh trong chăn nuôi.

Với nền tảng công nghệ ngày càng hiện đại cùng chất lượng sản phẩm được nâng cao, ngành thức ăn chăn nuôi Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong thời gian tới.