Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Võ Hoàng Hải, Việt Nam đang dần hoàn thiện khung pháo lý về tài sản số. Ảnh: BTC

Trong hai ngày 18 - 19/7, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phối hợp với Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam tổ chức Vietnam RWA Summit 2026 với chủ đề "Giải pháp mã hóa tài sản thực và cơ hội đón đầu thị trường tỷ đô". Sự kiện hướng đến việc tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư về phát triển hệ sinh thái RWA, hoàn thiện khung pháp lý và thu hút dòng vốn quốc tế.

Phát biểu khai mạc đại hội, ông Võ Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, sự kiện diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường tài chính Việt Nam, trong bối cảnh khung pháp lý về tài sản số đang từng bước được hoàn thiện.

Theo đó, thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 52 của Bộ Chính trị năm 2019, Quốc hội đã thông qua Luật Công nghiệp và Công nghệ số, lần đầu tiên xác lập địa vị pháp lý của tài sản số. Đồng thời, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 05 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát, có lộ trình, chính thức đưa tài sản mã hóa vào khuôn khổ quản lý Nhà nước.

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, công nghệ chuỗi khối (blockchain), hợp đồng thông minh và các nền tảng giao dịch số đang tái định hình thị trường tài chính toàn cầu. Trong xu hướng đó, tài sản mã hóa và mô hình mã hóa tài sản thực (RWA) ngày càng có ảnh hưởng lớn khi tạo cầu nối giữa tài sản hữu hình và tài sản số, góp phần nâng cao tính minh bạch, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và khai thác các nguồn lực còn tiềm ẩn trong nền kinh tế.

Đối với Việt Nam, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng, sản xuất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng gia tăng, đây được đánh giá là xu hướng giàu tiềm năng, cần được nghiên cứu nghiêm túc và triển khai thận trọng với tầm nhìn dài hạn.

Ông Hải cũng nhận định, nguyên tắc nền tảng rằng công nghệ không làm thay đổi bản chất kinh tế và pháp lý của tài sản. Giá trị của tài sản phải được hình thành từ tài sản có thật, quyền tài sản hợp pháp và dòng tiền có thể xác minh, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia.

Ông Võ Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Với vai trò là cơ quan quản lý Nhà nước về thị trường vốn và được giao bước đầu quản lý thị trường tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục định hướng phát triển thị trường tài sản mã hóa và các mô hình mã hóa tài sản theo bốn nhóm giải pháp.

Thứ nhất là cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách để tạo không gian cho các mô hình mới được thử nghiệm có kiểm soát, đồng thời bảo đảm kỷ cương thị trường, tính toàn vẹn của hệ thống và ổn định tài chính.

Thứ hai là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Trên cơ sở tổng kết cơ chế thí điểm theo Quyết định số 05, cơ quan này sẽ tham mưu Bộ Tài chính và Chính phủ phối hợp với các đơn vị liên quan từng bước hoàn thiện các công cụ pháp lý đối với tài sản mã hóa và mô hình mã hóa tài sản thực; phân loại đúng bản chất sản phẩm, xác định rõ quyền, trách nhiệm của các bên cũng như cơ chế quản lý, giám sát phù hợp. Định hướng này cũng phù hợp với các nguyên tắc của IOSCO - Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán.

Thứ ba là tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thị trường chỉ có thể phát triển khi nhà đầu tư được tiếp cận đầy đủ, chính xác và kịp thời các thông tin cần thiết, đồng thời hiểu rõ quyền lợi và rủi ro của mình.

Bảo vệ nhà đầu tư không chỉ dừng ở việc xử lý các thiệt hại đã phát sinh mà còn phải được thực hiện từ sớm thông qua cơ chế công bố thông tin, quản trị rủi ro và giám sát hiệu quả. Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Thứ tư là đẩy mạnh hợp tác liên ngành. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan trong công tác quản lý, giám sát; đồng thời duy trì đối thoại thường xuyên với các hiệp hội, doanh nghiệp và nhà đầu tư trên tinh thần "Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp kiến thiết".

Thị trường tài sản số cần phát triển theo hướng có kiểm soát

Tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Phó Trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cho biết blockchain, tài sản số, tài sản mã hóa và xu hướng mã hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA) đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế.

Theo ông, việc ứng dụng công nghệ blockchain có thể góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất, giảm chi phí giao dịch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý cùng với những cơ hội đó là không ít thách thức đối với công tác quản lý Nhà nước, bảo đảm an ninh, an toàn mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.

Theo ông Quân, trong môi trường số, dữ liệu, tài sản, danh tính và các giao dịch ngày càng được số hóa và vận hành trên các nền tảng công nghệ. Điều này đặt ra yêu cầu bảo đảm an ninh mạng không chỉ dưới góc độ kỹ thuật mà còn gắn với nhiệm vụ bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp cũng như bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

"Các đối tượng phạm tội đang lợi dụng đặc tính xuyên biên giới, tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo đầu tư, chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, đánh cắp dữ liệu, tấn công hệ thống, giả mạo nền tảng, giả mạo danh tính, phát tán mã độc, lợi dụng hợp đồng thông minh hoặc che giấu dòng tiền bất hợp pháp," Đại tá Nguyễn Hồng Quân chia sẻ.

Theo ông Quân, nhiều phương thức vi phạm được ngụy trang dưới danh nghĩa đổi mới sáng tạo, dự án công nghệ, nền tảng đầu tư số hoặc các sản phẩm tài chính mới, đồng thời kết hợp với mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake và các công cụ số để tạo dựng lòng tin, mở rộng phạm vi tiếp cận và gây thiệt hại cho người dân.

Từ thực tiễn công tác bảo đảm an ninh mạng và đấu tranh phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho rằng việc phát triển blockchain và tài sản số cần được tiếp cận theo hướng phát triển có kiểm soát, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an ninh, an toàn và tuân thủ pháp luật.

Trên cơ sở đó, ông đề xuất 4 định hướng. Thứ nhất, an toàn, an ninh mạng phải được coi là nền tảng của mọi mô hình công nghệ mới. Theo ông, các nền tảng blockchain, tài sản số và tài sản mã hóa cần được thiết kế theo nguyên tắc "an toàn ngay từ đầu", bảo đảm khả năng bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, quản trị rủi ro và ứng cứu sự cố ngay từ giai đoạn xây dựng hệ thống.

Thứ hai, cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Ông cho rằng việc xác định rõ chủ thể phát hành, đơn vị vận hành, trách nhiệm quản lý dữ liệu, cơ chế kiểm soát giao dịch và bảo vệ người dùng là điều kiện quan trọng để xây dựng thị trường phát triển lành mạnh, bền vững.

Thứ ba, cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa. Theo đó, công tác bảo đảm an ninh mạng cần chủ động nhận diện các dấu hiệu bất thường, cảnh báo sớm các mô hình có nguy cơ cao, đồng thời kịp thời phát hiện các hành vi lừa đảo, giả mạo, tấn công mạng, rửa tiền và các hành vi lợi dụng công nghệ để vi phạm pháp luật.

Thứ tư, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan. Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, những rủi ro trong lĩnh vực blockchain và tài sản số mang tính liên ngành, xuyên biên giới, vì vậy cần xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin, phối hợp cảnh báo, xử lý sự cố, điều tra và hợp tác quốc tế hiệu quả, đồng thời phát huy vai trò của doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính và các hiệp hội trong việc bảo vệ hệ sinh thái số.

Đại diện Bộ Công an cũng khẳng định quan điểm của Bộ nói chung và lực lượng An ninh mạng, phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao nói riêng là an ninh mạng không phải rào cản đối với đổi mới sáng tạo mà là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường.

Theo ông Quân, một hệ sinh thái tài sản số chỉ có thể phát triển lâu dài khi được xây dựng trên nền tảng công nghệ an toàn, dữ liệu được bảo vệ, giao dịch minh bạch, chủ thể có trách nhiệm rõ ràng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm.