Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) - ông Tô Trần Hòa chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC

Tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” ngày 12/5, đại diện cơ quan quản lý và giới chuyên gia quốc tế cùng đưa ra một nhận định chung: Việt Nam đang sở hữu cơ hội lớn để trở thành một trong những thị trường tài sản mã hóa nổi bật của thế giới, nhưng để biến tiềm năng thành hiện thực, điều cốt lõi là xây dựng được hành lang pháp lý minh bạch, cơ chế giám sát hiệu quả và nền tảng niềm tin đủ mạnh.

Việt Nam nổi lên như một điểm sáng của thị trường tài sản mã hóa

Theo ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN), quy mô và tốc độ phát triển của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang ở mức rất đáng chú ý.

Dẫn dữ liệu từ Chainalysis, ông Hòa cho biết số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam đã tăng mạnh từ năm 2017 và đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025. Việt Nam hiện cũng nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu về chỉ số chấp nhận tài sản mã hóa, không chỉ trong khu vực mà trên phạm vi thế giới. Tổng giá trị giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam năm 2025 được ước tính khoảng 220 tỷ USD.

Từ góc độ doanh nghiệp quốc tế, ông Chris Chiew, Cố vấn Cao cấp tại CAEX, đánh giá Việt Nam hiện nằm trong top 5 toàn cầu về mức độ chấp nhận tài sản mã hóa, qua đó mở ra cơ hội để trở thành điểm đến chiến lược của tài sản kỹ thuật số.

Theo ông, một trong những dư địa lớn nhất là token hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA), bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa và bất động sản. Quy mô lĩnh vực này tại Việt Nam có thể đạt 70 - 80 tỷ USD vào năm 2030, tạo thêm thanh khoản cho nền kinh tế và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản truyền thống.

Tài sản số không thay thế tài chính truyền thống, mà sẽ song hành

Theo ông Chris Chiew, tài sản kỹ thuật số không phải mô hình đối lập với tài chính truyền thống (TradFi), mà nhiều khả năng sẽ cùng tồn tại trong một cấu trúc tài chính mới.

Vấn đề quan trọng không nằm ở công nghệ token hóa, mà ở việc liệu các doanh nghiệp, nhà đầu tư và định chế tài chính có đủ yên tâm để đưa cổ phần, bất động sản hay các tài sản truyền thống lên môi trường số hay không.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa sàn giao dịch, khu vực tài chính, cơ quan quản lý và Chính phủ nhằm xây dựng một môi trường vận hành an toàn, bảo mật, tuân thủ và đủ sức bảo vệ nhà đầu tư - tương tự cách niềm tin với các sản phẩm tài chính truyền thống được hình thành trong nhiều thập niên.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, những rào cản lớn hiện nay vẫn là thiếu rõ ràng pháp lý, rủi ro tuân thủ, khoảng trống nhận thức và tốc độ chấp nhận còn chậm từ phía doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư phổ thông.

Ông Chris Chiew, Cố vấn Cao cấp tại CAEX tại sự kiện. Ảnh: BTC

Hành lang pháp lý dần hình thành

Trước tốc độ phát triển mạnh của thị trường, Chính phủ và các cơ quan quản lý Việt Nam đang từng bước chuyển từ quan sát sang xây dựng nền tảng pháp lý.

Theo ông Tô Trần Hòa, nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 20, 52, 57, 68 và đặc biệt là Nghị quyết số 05 đang tạo ra khung định hướng cho thị trường tài sản mã hóa.

Trong đó, Nghị quyết số 05 về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam được xem là “kim chỉ nam” cho giai đoạn xây dựng thị trường, với định hướng phân định rõ thị trường sơ cấp và thứ cấp, đồng thời lần đầu tiên chính thức hóa khái niệm ICO (phát hành tài sản mã hóa) trên cơ sở đăng ký tương tự IPO.

Song song đó, Luật Công nghiệp công nghệ số đã bước đầu định nghĩa rõ về tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa; Luật Đầu tư sửa đổi xác lập đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Bộ Tài chính cũng đã ban hành các thông tư về kế toán và thuế nhằm tạo nền tảng vận hành minh bạch hơn cho các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP).

Lãnh đạo UBCKNN nhận định, để xây dựng niềm tin cho thị trường, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc công khai thông tin, xác thực danh tính khách hàng (KYC), chống rửa tiền, tách biệt tài sản nhà đầu tư với tài sản doanh nghiệp và ưu tiên quyền lợi nhà đầu tư.

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) tại sự kiện. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Về phía quyền lợi và nghĩa vụ chuyên môn, các tổ chức sẽ có một quyền rất quan trọng là quyền lựa chọn tài sản mã hóa để niêm yết và giao dịch theo thông lệ quốc tế, tuy nhiên cần có sự thận trọng, ưu tiên các tài sản có tính thanh khoản cao và phổ biến để hạn chế rủi ro cho thị trường.

Ngoài ra, các sàn giao dịch cũng được quyền thu phí dịch vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh tài sản mã hóa. Đối với hoạt động phát hành, các tổ chức phát hành cũng phải thực hiện công bố thông tin tương tự như các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Bất kỳ thay đổi nào cũng đều phải được công bố theo bản cáo bạch, khi thực hiện chào bán, phát hành.

Nhằm bảo vệ tối đa lợi ích của người tham gia, các tổ chức VASP phải ưu tiên thực hiện lệnh giao dịch của nhà đầu tư trước lệnh của chính tổ chức, đồng thời tài sản của nhà đầu tư sẽ được bảo vệ căn cứ theo các quy định của Bộ luật Dân sự.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng niềm tin số, cơ quan quản lý sẽ thiết lập các quy chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, kết hợp với các đoàn kiểm tra liên ngành để giám sát toàn diện mọi hoạt động trên thị trường tài sản mã hóa.

Quý 3/2026: Việt Nam có thể khởi động thị trường tài sản mã hóa chính thức đầu tiên

Từ phía cơ quan quản lý, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Việt Nam dự kiến sẽ có những hoạt động chính thức đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa ngay trong quý 3/2026 dưới sự quản lý của Nhà nước.

Theo ông, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05 như khung pháp lý đầu tiên cho lĩnh vực này, với định hướng phát triển thị trường theo nguyên tắc thận trọng, minh bạch, có kiểm soát và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia.

Hiện Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho 5 đơn vị chuẩn bị triển khai. Nếu đúng lộ trình, quý 3 năm nay có thể đánh dấu bước khởi động chính thức đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa Việt Nam dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan quản lý.