Sáng 15/4, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, lãnh đạo Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, UPCoM: MVN) đã có những chia sẻ về bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp này trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động.

Rất khó để dự báo lợi nhuận mảng vận tải biển năm 2026

Trong phiên thảo luận tại đại hội, làm rõ hơn về bức tranh lợi nhuận trước các cổ đông, Tổng giám đốc VIMC Lê Anh Sơn cho biết mảng vận tải biển của doanh nghiệp đang chịu tác động nặng nề từ chiến sự xung quanh Eo biển Hormuz.

"Dù doanh thu có sự tăng trưởng, dự kiến lợi nhuận mảng này sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chung của toàn tổng công ty, khi doanh thu từ vận tải biển hiện chiếm tới 1/3 tổng doanh thu công ty," ông Sơn nói.

Đại diện lãnh đạo VIMC cũng chỉ ra một nghịch lý của thị trường. Tại các vùng có chiến sự, cung cầu mất cân đối đẩy chi phí lên rất cao. Ngược lại, tại khu vực Đông Nam Á, lượng tàu dịch chuyển từ Trung Đông về lại gây ra dư thừa nguồn cung. Đặc biệt là bài toán về chi phí nhiên liệu, khi trước đây khoản này chỉ chiếm khoảng 30 - 35% chi phí vận hành một con tàu, thì nay đã vọt lên mức 50%.

"Chi phí nhiên liệu tăng gấp 3 lần, nhưng giá cước không thể tăng nổi đến 30% do dư thừa nguồn cung," đại diện VIMC đánh giá.

Trước biến động bất lợi này, Tổng giám đốc Lê Anh Sơn thông tin đến các cổ đông rằng doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh tăng trưởng trong lĩnh vực khai thác cảng biển, nhưng để bù đắp được hoàn toàn chi phí bỏ ra cho mảng vận tải biển là không thể.

"Dự kiến tình trạng chi phí tăng nhanh sẽ còn kéo dài đến hết quý 2/2026. Nếu chi phí không quay trở lại mức trước chiến sự, khả năng thua lỗ của mảng vận tải biển là rất cao. Đồng thời, nguy cơ dư cung cục bộ khi tuyến Biển Đỏ mở lại khiến lượng cung tàu lập tức tăng thêm khoảng 20%, cũng sẽ tạo sức ép lớn lên lợi nhuận của VIMC trong thời gian tới," Tổng giám đốc Lê Anh Sơn nói.

Lãnh đạo VIMC đưa ra các giải pháp trong ngắn hạn cho mảng kinh doanh vận tải biển của tổng công ty là định hình lại các tuyến vận tải biển, tìm kiếm những hợp đồng tốt hơn, có giá trị lớn hơn và linh hoạt trong việc vận hành khai thác.

Mảng khai thác cảng biển là "điểm sáng"

Trái ngược với bức tranh khó khăn của mảng vận tải biển, lĩnh vực khai thác cảng biển của VIMC đang ghi nhận những tín hiệu tích cực, đặc biệt là tại dự án Bến số 3 và số 4 cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện (do CTCP Cảng Hải Phòng – công ty con VIMC nắm 92% vốn, làm chủ đầu tư).

Chủ tịch HĐQT VIMC Nguyễn Cảnh Tĩnh cho biết dự án đã hoàn thiện giai đoạn 1, đi vào hoạt động từng phần được một năm và mang lại hiệu quả vượt kế hoạch ban đầu cả về doanh thu lẫn lợi nhuận. Dự án sẽ bắt đầu khai thác đầy đủ trong năm nay và dự kiến đạt điểm cân bằng sớm hơn so với kế hoạch ban đầu.

Nhờ lợi thế hợp tác liên doanh vận hành với TIL (thuộc tập đoàn MSC – hãng tàu lớn nhất thế giới), Cảng Lạch Huyện luôn có mức độ lấp đầy rất tốt. Hiện tại, cụm cảng này đang giữ vị trí hàng đầu tại khu vực Hải Phòng về cả sản lượng và tốc độ tăng trưởng.

Đối với lo ngại của cổ đông về tình trạng nguy cơ dư thừa công suất khi dồn lực đầu tư vào các siêu dự án như Liên Chiểu hay Cần Giờ, lãnh đạo VIMC cho biết mỗi dự án đều được tính toán kỹ lưỡng. Tổng giám đốc Lê Anh Sơn phân tích thêm: "Việc đầu tư thêm cảng biển tại các khu vực trọng yếu vẫn nằm trong xu thế. Xu hướng dịch chuyển những cảng nằm sâu trong lục địa sẽ hạn chế, di dời và chuyển đổi sang những cảng mới to hơn, công suất lớn hơn, nước sâu hơn để đón tàu lớn".

Với riêng Cần Giờ, VIMC đặt mục tiêu cạnh tranh quốc tế về cảng biển, không chỉ là đón nhận tàu thông thường. VIMC sẽ cạnh trạnh với các cảng Singapore chứ không phải các cảng trong nước. Mức độ an toàn, hiệu quả, xanh hoá,… là những yếu tố quan trọng.

"VIMC sẽ phấn đấu phát triển Cảng Cần Giờ giống như 'khách sạn 5 sao'; hướng đến cạnh tranh ở đẳng cấp cao, đồng thời giảm dần tỷ trọng cảng sông," ông Sơn khẳng định.

Sẽ thoái vốn tại các công ty con không đủ chuẩn đại chúng

Liên quan đến việc một số công ty con của VIMC hiện không đáp ứng đủ tiêu chuẩn công ty đại chúng (dưới 100 cổ đông nắm giữ tối thiểu 10% cổ phần), Chủ tịch HĐQT VIMC Nguyễn Cảnh Tĩnh cho biết, trên thực tế vấn đề này không chỉ riêng VIMC hay các công ty con của VIMC gặp phải, mà cũng là khó khăn chung của nhiều doanh nghiệp có cơ cấu cổ đông tập trung, đặc biệt là những doanh nghiệp có cổ đông lớn nắm giữ tỷ lệ chi phối cao. Việc phân bổ đủ 10% cổ phần cho tối thiểu 100 nhà đầu tư trong các trường hợp này là tương đối khó khăn.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp xác định trước hết phải tuân thủ quy định pháp luật. HĐQT đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn rà soát các quy định liên quan để xây dựng phương án thực hiện. Theo quy định, doanh nghiệp có thời gian để xây dựng kế hoạch khắc phục, trong đó phải có phương án cụ thể trong vòng một năm.

"VIMC đang khẩn trương xây dựng kế hoạch này để trình cổ đông lớn là Bộ Tài chính xem xét, phê duyệt. Trong kế hoạch sẽ bao gồm lộ trình điều chỉnh tỷ lệ sở hữu, trong đó có nội dung thoái vốn. Tuy nhiên, việc thoái vốn sẽ không thực hiện đồng loạt mà sẽ được xem xét theo từng doanh nghiệp, dựa trên vai trò, mức độ đóng góp và sự phù hợp với chiến lược phát triển chung. Những doanh nghiệp không còn nằm trong định hướng chiến lược sẽ được xem xét thoái vốn," ông Tĩnh nói.

Cũng theo lãnh đạo VIMC, việc thoái vốn này nhằm hai mục tiêu: tạo nguồn lực để tập trung đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm phát triển đội tàu container; cơ cấu lại danh mục đầu tư để tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi. Danh mục và lộ trình cụ thể sẽ được hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

ĐHĐCĐ VIMC: Mục tiêu giảm vốn Nhà nước, đầu tư vào siêu cảng Cần Giờ Tại ĐHĐCĐ 2026, VIMC trình cổ đông lộ trình giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước xuống 65% thông qua các đợt tăng vốn, đồng thời dự kiến rót gần 14.000 tỷ đồng vào liên doanh làm siêu cảng Cần Giờ.