Xây dựng lộ trình thương mại hóa nhiên liệu hàng không bền vững

Để đưa nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) vào sử dụng rộng rãi, Cục Hàng không Việt Nam đang rà soát toàn bộ năng lực cung ứng nguyên liệu thô và công nghệ chuyển đổi nội địa, nhằm xây dựng một lộ trình áp dụng SAF bài bản, bảo đảm cam kết giảm phát thải quốc tế đồng thời duy trì ổn định thị trường vận tải hàng không trong nước.

Ngày 28/9, Cục Hàng không Việt Nam có văn bản báo cáo Bộ Xây dựng kết quả triển khai nhiệm vụ về nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và giảm phát thải CO2 lĩnh vực hàng không dân dụng.

Trong quá trình xây dựng Luật Hàng không dân dụng Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật, cơ quan quản lý đã xây dựng các quy định liên quan đến bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi năng lượng phù hợp với xu thế phát triển công nghệ hàng không dân dụng quốc tế, quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) và mục tiêu cam kết của Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị COP26, hướng tới mục tiêu phát triển hàng không bền vững và đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Ngoài ra, dự thảo Thông tư quy định về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong hoạt động hàng không dân dụng đang được lấy ý kiến các bộ, ngành. Nội dung về lộ trình sử dụng SAF tại Việt Nam cũng được đưa vào dự thảo này.

Xây dựng lộ trình thương mại hóa nhiên liệu hàng không bền vững

Ảnh minh họa: Cục Hàng không Việt Nam

Xây dựng lộ trình không gây sốc thị trường vận tải hàng không

Theo Cục Hàng không Việt Nam, lộ trình sử dụng SAF được đề xuất trên cơ sở các cam kết của Việt Nam, quy định của Cơ chế bù đắp và giảm phát thải carbon đối với các chuyến bay quốc tế (CORSIA), khả năng tự chủ nguồn cung SAF trong nước và yêu cầu duy trì ổn định thị trường vận tải hàng không. Việc xây dựng lộ trình cũng hướng tới tránh tạo ra những "cú sốc" đối với thị trường vận tải hàng không và các hãng hàng không Việt Nam.

Cơ quan này sẽ phối hợp với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng đề xuất lộ trình sử dụng SAF tại Việt Nam.

Phía Cục Hàng không cũng cho biết đã mời Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), các doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu và các hãng bay tham gia để trực tiếp đóng góp ý kiến về cơ chế, chính sách liên quan đến SAF.

Hình thành chuỗi cung ứng từ sản xuất đến tra nạp

Về năng lực sản xuất nội địa, Petrovietnam đã giao Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) nghiên cứu công nghệ HEFA (sản xuất từ dầu, mỡ) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cùng Viện Dầu khí Việt Nam nghiên cứu nguồn nguyên liệu dầu ăn đã qua sử dụng (UCO).

Hiện tại, BSR đã thực hiện phối trộn và xuất bán lô nhiên liệu Jet A-1 chứa 5% SAF, trong khi Công ty PVOILTrans đã triển khai thu gom UCO và có kinh nghiệm về Hệ thống chứng nhận tính bền vững ISCC EU.

Ở khâu nhập khẩu và khai thác thương mại, CTCP Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation) đã cung cấp SAF cho các chuyến bay của Vietjet tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất trong năm 2024 và dự kiến tham gia pha chế SAF vào năm 2025. Dù Vietjet đã có kinh nghiệm sử dụng SAF, mức độ sẵn sàng của các hãng hàng không trong nước hiện vẫn chưa đồng đều do thiếu kế hoạch và thông tin cụ thể.

Đối với hạ tầng tra nạp, CTCP Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài (NAFSC) đánh giá hệ thống hiện hữu tại sân bay Nội Bài cơ bản có khả năng tiếp nhận SAF hoặc Jet A-1 pha SAF. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cần đánh giá thêm về tính tương thích của hệ thống bể chứa, đường ống, thiết bị tra nạp cũng như khả năng truy xuất nguồn gốc.

Cục Hàng không nhận định Việt Nam đã có kinh nghiệm bước đầu nhưng chưa tạo thành chuỗi cung ứng SAF hoàn chỉnh để triển khai trên quy mô quốc gia.

Thúc đẩy công nhận tiêu chuẩn quốc tế và chuyển giao công nghệ

Nhằm hoàn thiện chuỗi cung ứng, Cục Hàng không Việt Nam đang tham gia dự án nghiên cứu khả thi thuộc chương trình ACT-SAF của ICAO. Dự án tập trung khảo sát các nguồn nguyên liệu thô sẵn có tại Việt Nam như sinh khối nông nghiệp, UCO, rác thải và các công nghệ chuyển đổi phù hợp.

Kết quả khảo sát sẽ là nền tảng để đề xuất giải pháp quản lý, tổ chức đào tạo, nhận chuyển giao công nghệ cho đội ngũ cán bộ hàng không trong nước và đưa ra lộ trình áp dụng SAF.

Trên bình diện quốc tế, tại cuộc họp Ủy ban hỗn hợp lâm thời về Hiệp định vận tải hàng không toàn diện ASEAN - EU (AE CATA) ngày 18/9/2025 tại Thái Lan, Việt Nam và các nước ASEAN đã đề nghị Liên minh châu Âu (EU) cho phép SAF được chứng nhận đồng thời theo cả tiêu chuẩn RefuelEU và CORSIA.

Đề xuất này đã được EU ghi nhận và đang trong quá trình phối hợp với các chương trình chứng nhận tính bền vững để xem xét thực hiện

Cục Hàng không Việt Nam sẽ tiếp tục theo dõi để thúc đẩy sự thống nhất này, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các hãng hàng không nội địa.

Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF - Sustainable Aviation Fuel) là loại nhiên liệu được sản xuất từ nguyên liệu tái tạo và có nguồn gốc bền vững, chẳng hạn như dầu ăn đã qua sử dụng và mỡ động vật thải. SAF đáp ứng các tiêu chuẩn hàng không quốc tế nghiêm ngặt và có thể sử dụng an toàn trên các chuyến bay thương mại.

Theo đó, SAF có thể giúp giảm tới 80% lượng khí thải nhà kính trong suốt vòng đời của nhiên liệu, đồng thời giảm thiểu các khí thải độc hại khác như NOx, SO2 và bụi mịn, từ đó góp phần giảm hiệu ứng nhà kính.