Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, sáng 27/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Cuối phiên, Bộ trưởng Công an, Đại tướng Lương Tam Quang đã giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
 |
| Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội |
Về phạm vi trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Công an cho biết, đa số ý kiến của các đại biểu Quốc hội nhất trí với các sửa đổi, bổ sung liên quan đến pháp nhân thương mại trong dự thảo Bộ luật. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị rà soát, cân nhắc khi mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với từng tội danh.
Theo Bộ trưởng, việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại dựa trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và hoàn thiện cơ chế xử lý hành vi lợi dụng tư cách pháp nhân để phạm tội.
Bộ trưởng dẫn chứng, thực tiễn cho thấy nhiều trường hợp lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân, doanh nghiệp nhưng chưa được thể chế hóa trong bộ luật hình sự. Trong những trường hợp này, việc xử lý trách nhiệm hình sự của cá nhân hoặc là chưa bảo đảm tính răn đe và yêu cầu khắc phục hậu quả của tội phạm.
“Cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát bổ sung các tội danh phù hợp với đặc điểm hoạt động, nghĩa vụ và trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Qua đó, bảo đảm xử lý nghiêm hành vi lợi dụng pháp nhân thương mại để phạm tội. Đồng thời cũng đã quán triệt tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chân chính và tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, bình đẳng và lành mạnh,” Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
Bộ trưởng thông tin, dự thảo Luật đã mở rộng thêm 24 tội danh phải chịu trách nhiệm của pháp nhân thương mại. Trong đó, tập trung vào các nhóm tội về mua bán người, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, các tội về kinh doanh thương mại dịch vụ, các tội về môi trường, thực phẩm, ma túy và các tội xâm phạm dữ liệu cá nhân, các tội về bảo hiểm hóa đơn chứng từ.
Theo ông, thực tiễn nhiều trường hợp, hành vi vi phạm trong các nhóm tội nêu trên thường thực hiện dưới vỏ bọc là pháp nhân thương mại, gây thiệt hại lớn nhưng chỉ dừng lại ở xử lý hành chính do chưa được điều chỉnh trong Bộ luật Hình sự. Điển hình là thời gian qua, nhiều trường hợp núp bóng doanh nghiệp để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với số tiền lên tới hàng ngàn tỷ đồng.
 |
| Các đại biểu tại phiên thảo luận hội trường sáng ngày 27/10. Ảnh: Media Quốc hội |
Liên quan đến việc bổ sung tội danh mới và hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, thực tiễn phòng, chống tội phạm đã xuất hiện nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin và tội phạm kinh tế. Những hành vi này xâm phạm nghiêm trọng quyền, lợi ích của người dân, cơ quan, tổ chức nhưng chưa được nhận diện, quy định tại thời điểm sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2015.
“Việc bổ sung các tội danh mới, các hành vi phạm tội mới tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước, góp phần thể chế quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế Nhà nước, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển và tăng cường hội nhập quốc tế trong lĩnh vực hình sự,” Đại tướng Lương Tam Quang nói.
Bộ trưởng Công an cho biết, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có sự kết hợp giữa nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo thông qua hoàn thiện các chế định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích, xóa bỏ một số tội danh, hành vi trong cấu thành tội phạm, nâng định mức định lượng là tiền trong căn cứ xử lý hình sự ở nhiều tội danh, từ đó đã loại trừ nhiều hành vi không đến mức phải xử lý hình sự, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, phát triển của đất nước.
| Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) bổ sung 11 tội danh, trong đó có tội vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tội vi phạm quy định về tài sản mã hóa, thị trường mã hóa. Dự thảo cũng bổ sung tội tổ chức khai thác thủy sản trái phép nhằm thể hiện nỗ lực gỡ thẻ vàng IUU của Việt Nam; các tội phạm về xâm phạm an ninh mạng để phù hợp với Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng. Ngoài ra, dự thảo bổ sung tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt theo khuyến nghị của FATF và tội thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia nhằm nội luật hóa Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. |
Về thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, các đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với chủ trương này, song một số ý kiến đề nghị cân nhắc đối với một số tội danh cụ thể.
Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Từ năm 1985 đến nay, số tội danh áp dụng hình phạt tử hình đã giảm từ 44 xuống còn 10 tội danh trong Bộ luật hiện hành.
Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng cho biết, đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tiễn đấu tranh cho thấy một số đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ về pháp luật, bị lôi kéo, xúi giục, thậm chí bị lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có thể được cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội.
Bên cạnh đó, việc xem xét hình phạt cần gắn với yêu cầu đấu tranh triệt phá đường dây, truy tìm nơi xuất phát của tội phạm. Theo Bộ trưởng, nhiều đối tượng biết chắc sẽ phải đối mặt với án tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí tấn công lực lượng chức năng. Nếu có cơ hội sống, các đối tượng có thể tránh chống đối, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ quan chức năng đấu tranh với loại tội phạm này. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng khẳng định, đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi và cần được xử lý nghiêm khắc. Tuy nhiên, xét tương quan hình phạt đối với các tội danh khác còn áp dụng tử hình, đặc biệt là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội danh này được đánh giá là phù hợp.
Theo Bộ trưởng, trong trường hợp hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi trực tiếp làm nạn nhân tử vong, người phạm tội có thể bị xử lý về tội giết người và áp dụng hình phạt tử hình. Với các trường hợp khác, hình phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe.
