Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo - Ảnh: chinhphu.vn

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài đã công bố lệnh của Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam công bố 15 luật đã được Quốc hội khóa 16, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất thông qua và thông tin về điểm mới của các dự án Luật.

15 luật này gồm: Luật Dầu khí; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Luật Hòa giải ở cơ sở; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Luật Phát triển đô thị; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Cắt giảm nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Luật Dầu khí năm 2026 gồm 12 chương, 62 điều theo hướng logic, bao quát toàn diện các chủ thể, mô hình và hoạt động, đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa hoạt động điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí.

Về các điểm mới, Luật tăng cường phân quyền (cho Cơ quan quản lý Nhà nước về dầu khí), giao quyền (cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam)), đơn giản hóa thủ tục, nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng và thực tiễn triển khai hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Một số thẩm quyền liên quan đến quốc phòng, an ninh, bất khả kháng vẫn do cấp có thẩm quyền phê duyệt để bảo đảm sự kiểm soát trực tiếp của Nhà nước. Đồng thời, Luật đã phân định rõ chức năng của Petrovietnam, tách bạch vai trò nhà thầu dầu khí (nhà đầu tư) với các chức năng đặc thù do Nhà nước giao.

Cùng với đó là các điểm mới liên quan đến chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí; chính sách về thu giữ và lưu trữ carbon, phát triển công trình năng lượng ngoài khơi, dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao gắn với hoạt động dầu khí; bổ sung, hoàn thiện các quy định về: hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí, công tác kế toán, kiểm toán, quyết toán và xử lý chi phí trong hoạt động dầu khí...

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan gồm 4 điều; tạo cơ sở pháp lý cho việc tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, tái cấu trúc xây dựng hệ thống công nghệ thông tin; tăng cường kết nối dữ liệu liên thông giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Đồng thời, đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho hải quan địa phương; tăng cường kiểm tra chặt chẽ với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan...

Đáng chú ý, các thủ tục hành chính hải quan được đơn giản hóa thông qua việc sửa đổi, bổ sung các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, kiểm tra hồ sơ hải quan; bỏ điều kiện đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan cho phù hợp với Luật Đầu tư; tăng thời hạn lưu giữ hàng hóa gửi kho ngoại quan, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế, thời hạn lưu giữ hàng hóa đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ; đồng thời bỏ quy định thủ tục xin gia hạn...

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư có 3 điều và 1 phụ lục. Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định, cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ từ ngày 1/1/2027.

Luật cũng đã ban hành Phụ lục về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thay thế Phụ lục IV ban hành kèm theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, trong đó cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư năm 2025 nhằm cắt giảm, đơn giản hóa các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận giới thiệu nội dung chính của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư - Ảnh: chinhphu.vn

Cắt giảm nhiều thủ tục lĩnh vực nông nghiệp và môi trường

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (gồm Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Thủy lợi, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều) gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Luật thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính. Cụ thể, luật cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh; phân quyền 24 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Việc sửa đổi đồng thời 4 luật lần này nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động của người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Những thay đổi này vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo đó, luật bãi bỏ 2 thủ tục hành chính, cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 4 điều kiện kinh doanh và sửa đổi 3 điều kiện kinh doanh; tiếp tục đẩy mạnh phân quyền trong quản lý Nhà nước; hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh...

Đặt sự an toàn của nhân dân lên hàng đầu

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật gồm 5 chương, 39 điều. Theo đó, luật đã phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong phổ biến, giáo dục pháp luật; điều chỉnh, bổ sung mới một số đối tượng đặc thù (8 nhóm) và ưu tiên có chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng này; ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng số để người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật thuận lợi, hiệu quả.

Bên cạnh đó, luật bổ sung quy định về truyền thông chính sách; quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật được thành lập và hoạt động thống nhất ở trung ương, cấp tỉnh và xã; hoàn thiện chính sách, quy định về kinh phí cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; tăng cường thu hút, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Ngoài ra, Luật có một số điểm mới liên quan đến nguyên tắc, các hành vi bị nghiêm cấm, công tác giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, đánh giá hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật...

Luật Hòa giải ở cơ sở gồm 5 chương, 35 điều. Đáng chú ý, lần đầu tiên, luật quy định nghĩa vụ phối hợp của hòa giải viên và chính quyền cơ sở trong việc nhận diện, ngăn ngừa sớm các mâu thuẫn có nguy cơ dẫn đến bạo lực, hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe con người. Đây là sự thay đổi tư duy sâu sắc, đặt sự an toàn của nhân dân lên hàng đầu.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước gồm 3 điều. Về nguyên tắc bồi thường của Nhà nước, luật quy định: "Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực quy định tại Điều 1 của Luật này".

Luật bổ sung quyền được Nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng biện pháp bảo vệ gây thiệt hại; đồng thời, luật bổ sung một số hành vi làm phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính để khắc phục vướng mắc trong thực tiễn và sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật...

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng gồm 4 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12/2026.

Nội dung được sửa đổi, bổ sung tại Luật nhằm xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp, tổ chức bộ máy, có thời hạn phải xử lý trước ngày 1/3/2027; xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của FATF/APG/OECD; khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại tổ chức tiền tệ quốc tế; kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội và luật hóa quy định liên quan đến hạn chế quyền công dân.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đoàn Thái Sơn giới thiệu về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng - Ảnh: chinhphu.vn

Tạo không gian phát triển mới, nâng cao hiệu quả quản lý đô thị

Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/10/2026; tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển TP HCM, phát triển đô thị đặc biệt khác, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Luật xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách toàn diện, vượt trội, tạo điều kiện để TP HCM, thành phố khác là đô thị đặc biệt phát triển đồng bộ cả về thể chế, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, nguồn lực phát triển và liên kết, phát triển vùng.

Luật quy định cơ chế pháp lý về công nhận xã, phường hoặc đặc khu là khu kinh tế đặc biệt, đồng thời xây dựng hệ cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá để phát triển khu kinh tế đặc biệt gắn với việc phân quyền và bảo đảm tuân thủ nguyên tắc phân quyền, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền đối với chính quyền địa phương ở nơi có khu kinh tế đặc biệt, bao gồm các nội dung, lĩnh vực về: Tổ chức bộ máy ở khu kinh tế đặc biệt, quy hoạch, xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, huy động nguồn lực, phát triển kinh tế biển, khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, tạo điều kiện hình thành các cực tăng trưởng mới...

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao qua thị trường lao động quốc tế

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng gồm 3 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Đáng chú ý, luật đã xác lập chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hoàn thiện "vòng tuần hoàn lao động". Luật ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao thu nhập, tiếp thu công nghệ sản xuất, quản trị hiện đại, rèn luyện kỹ năng, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp; đồng thời có cơ chế tăng cường kết nối việc làm cho người lao động về nước với thị trường lao động trong nước phù hợp với kỹ năng, kinh nghiệm đã tích lũy được trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản gồm 3 điều; có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, riêng quy định về in xuất khẩu xuất bản phẩm có hiệu lực từ ngày 1/1/2029. Luật xác định hoạt động xuất bản vừa là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng, vừa là ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia; tiếp tục khẳng định Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong định hướng phát triển; đồng thời bảo đảm quyền sáng tạo, quyền phổ biến tác phẩm, quyền tác giả, quyền liên quan và môi trường cạnh tranh lành mạnh. Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản; nhà xuất bản trực tiếp tổ chức biên tập, độc lập quyết định nội dung và chịu trách nhiệm về xuất bản phẩm. Quản lý Nhà nước được thực hiện theo hướng kết hợp phòng ngừa với hậu kiểm, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm của từng chủ thể.

Cũng có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc gồm 3 điều. Luật quy định, thi tuyển kiến trúc là việc tổ chức cuộc thi để chọn phương án kiến trúc hoặc ý tưởng kiến trúc tối ưu, đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường. Tuyển chọn kiến trúc là việc chọn phương án kiến trúc tối ưu, đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa, hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường từ các phương án do tổ chức, cá nhân hành nghề kiến trúc có đủ năng lực, kinh nghiệm đề xuất...