Ngày 3/1/2022, Ban Quản lý Khu kinh tế Lào Cai cho biết, Chính phủ đã chấp thuận đề nghị của Bộ Tài nguyên và Môi trường và UBND tỉnh Lào Cai về việc tháo gỡ khó khăn của Nhà máy gang thép Lào Cai, thuộc Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung (VTM), tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai.

Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, nếu không có nguồn cung nguyên liệu quặng sắt thì Nhà máy gang thép Lào Cai có nguy cơ phải ngừng hoạt động, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, việc làm của 1.400 công nhân, người lao động. Doanh nghiệp không có nguồn thu để trả nợ, nguy cơ mất vốn, không thực hiện được nghĩa vụ ngân sách. Do đó, việc tháo gỡ khó khăn về nguồn nguyên liệu quặng sắt cung cấp cho Nhà máy gang thép Lào Cai là cần thiết.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành đã ký ban hành Nghị quyết số 164/NQ-CP cho phép Công ty VTM được hoãn, giãn thời hạn thực hiện các nghĩa vụ theo quy định khi Giấy phép khai thác hết hạn, giãn tiến độ hoàn thành việc đầu tư các hạng mục công trình của Dự án theo Giấy phép đầu tư, khai thác tối đa 1 triệu tấn quặng sắt tại mỏ Quý Xa để cung cấp nguyên liệu cho Nhà máy Gang thép Lào Cai và nghiêm cấm xuất khẩu khoáng sản thô.

Thời gian khai thác tối đa là một năm, kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực. Việc khai thác phải bảo đảm an toàn, môi trường, quốc phòng, an ninh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định.

Trong thời hạn một năm, Công ty VTM phải hoàn thành Đề án tái cơ cấu doanh nghiệp, khắc phục các tồn tại, trình cấp thẩm quyền phê duyệt.

Trường hợp Dự án sau khi tái cơ cấu đủ điều kiện tiếp tục hoạt động, yêu cầu VTM hoàn thiện hồ sơ cấp lại Giấy phép khai thác khoáng sản, trình Bộ Tài nguyên và Môi trường xem xét cấp Giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định, bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cho Nhà máy Gang thép Lào Cai.

Sau thời hạn một năm, Công ty VTM vẫn không hoàn thành đề án tái cơ cấu, dự án không đủ điều kiện để tiếp tục hoạt động thì xử lý theo quy định của pháp luật.

Công ty VTM khai thác quặng sắt mỏ Quý Xa tại xã Xuân Thủy, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai

Công ty VTM khai thác quặng sắt mỏ Quý Xa theo Giấy phép khai thác khoáng sản số 1226/GP-BTNMT, ngày 16/8/2007 do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp, thời hạn đến hết năm 2020.

Tại thời điểm Giấy phép khai thác hết hạn, Công ty VTM không đủ điều kiện gia hạn theo quy định tại khoản 1 Điều 39 và điểm b khoản 2 Điều 51 Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản. Ngoài ra, Công ty VTM chưa triển khai đầu tư dây chuyền cán thép theo đúng Giấy chứng nhận đầu tư.

Dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai thuộc diện các dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả ngành công thương. Việc cấp lại Giấy phép khai thác mỏ sắt Quý Xa chỉ được xem xét sau khi Công ty VTM hoàn thành Đề án tái cơ cấu được cấp thẩm quyền phê duyệt.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Công ty VTM đã cơ bản hoàn thành các nghĩa vụ về tài chính (công ty còn nợ các khoản đóng góp theo quy định của tỉnh Lào Cai); đang hoàn thiện đề án tái cơ cấu theo ý kiến kết luận của Trưởng ban Chỉ đạo để xem xét việc cấp lại Giấy phép khai thác.

Công ty VTM đang dừng khai thác quặng sắt tại mỏ Quý Xa. Từ đầu tháng 9/2021 đến nay, Nhà máy Gang thép Lào Cai cũng đã tạm dừng hoạt động do không có quặng sắt để sản xuất.

Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung (VTM) được thành lập trên cơ sở liên doanh giữa Tổng Công ty Thép Việt Nam (nắm giữ 46,85% vốn điều lệ); Công ty Cổ phần Khoáng sản Lào Cai (sở hữu 8,15%) và Công ty hữu hạn khống chế Cổ phần gang thép Côn Minh-Trung Quốc (45%) với vốn điều lệ 52,5 triệu USD.

Doanh nghiệp hoạt động theo Giấy Chứng nhận đầu tư ngày 18/5/2006 do Bộ Kế hoạch và đầu tư cấp với thời hạn 40 năm để thực hiện Dự án khai thác mỏ sắt Quý Xa và Dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai.

Theo Giấy Chứng nhận đầu tư, các hạng mục thực hiện bao gồm đầu tư khai thác mỏ sắt Quý Xa công suất khai thác 1,5-3 triệu tấn quặng sắt/năm; xây dựng nhà máy tuyển quặng deluvi công suất 300.000 tấn quặng nguyên khai/năm; đầu tư xây dựng vận hành phân xưởng gang tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng công suất 500.000 tấn gang/năm (năm 2008-2009); xây dựng xưởng luyện thép công suất 500.000 tấn phôi thép/năm (năm 2012); đầu tư xây dựng dây chuyền cán thép công suất 500.000 tấn thép/năm (năm 2015).

Mỏ sắt Quý Xa tại xã Xuân Thủy, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai có tài nguyên, trữ lượng trên 120 triệu tấn quặng sắt, là một trong những mỏ quy mô lớn và có chất lượng ở khu vực Đông Nam Á. Vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu mỏ sắt Quý Xa phải được quản lý, bảo vệ chặt chẽ; tổ chức khai thác, chế biến bằng công nghệ tiên tiến, hiện đại để sử dụng hiệu quả, tiết kiệm theo Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 25/4/2011 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến sử dụng quặng sắt đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 124/2006/QĐ-TTg (nay là Quyết định số 2185/QĐ-TTg ngày 05/12/2014).