Đại biểu Thạch Phước Bình – Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng 21/4, tại phiên thảo luận về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu Thạch Phước Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long cho biết, trong tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Theo đại biểu, những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, 2,34 triệu đồng/tháng, và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026. "Song vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có tăng hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa đảm bảo đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công," đại biểu nêu vấn đề.

Theo đánh giá của đại biểu, mức 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7/2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, nhưng chưa đủ mạnh để nói rằng đã bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công.

Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành. Tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 (3,63%) và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý I năm 2026 là 3,51%. Nên về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập được dương. Đồng thời, mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp (khoảng 7,2%).

Tuy nhiên, theo đại biểu, mức tăng này chưa đủ để người khu vực công sống được bằng lương. Nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở đô thị lớn. Ví dụ, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng (trước khi trừ bảo hiểm), trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.

"Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Do đó, mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống," đại biểu Thạch Phước Bình nêu.

Trong khi đó, một thực tế khác được đại biểu Bình chỉ ra là ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%. Còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%.

"Điều này rất quan trọng vì đây là các khoản chi thiết yếu của hộ gia đình, công chức, viên chức. Vì vậy, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế," đại biểu nêu quan điểm.

Từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, đại biểu đề xuất mức tăng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, theo đại biểu đoàn Vĩnh Long đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu. Đặc biệt trong bối cảnh giá cả các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết.

Theo đại biểu, về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng có ưu điểm không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách Nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Và điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.

“Mức tăng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng là phương án tối ưu, để vừa đảm bảo tính khả thi, vừa tạo được bước cải thiện thực chất. Đồng thời mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong thời gian tới," đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất.

Đại biểu Hà Sỹ Huân - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Media Quốc hội.

Trước đó, chiều ngày 20/4, trong phiên thảo luận về phát triển kinh tế - xã hội, vấn đề về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường cũng được nhiều đại biểu quan tâm.

Đại biểu Hà Sỹ Huân - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên cho biết, qua một năm thực hiện có thể khẳng định mô hình chính quyền mới đã đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ tốt cho người dân.

Từ thực tiễn tại địa phương, đại biểu nhất trí cao trước chỉ đạo của Chính phủ về việc tận dụng hiệu quả công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có, hạn chế tối đa xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới.

Tuy nhiên, qua rà soát ở địa phương, còn nhiều xã ở khu vực miền núi được hợp nhất từ 2 đến 3 đơn vị hành chính. Việc thực hiện sắp xếp trụ sở làm việc chưa thực sự hiệu quả.

"Hiện nay có những trụ sở xã của Đảng ủy, HĐND, UBND được bố trí ở 2 đến 3 nơi làm việc cách nhau hơn 10km. Do đó đề nghị Chính phủ có cơ chế riêng, đặc thù để các xã khu vực miền núi được bố trí xây dựng trụ sở làm việc phù hợp với quy hoạch, đảm bảo để hệ thống bộ máy hoạt động có hiệu quả hơn," đại biểu đề nghị.

Cũng theo đại biểu đoàn Thái Nguyên, sau khi kết thúc chính quyền cấp huyện, đội ngũ cán bộ công chức cấp xã chính là lực lượng chủ đạo trong việc thực hiện hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở. Cấp xã là cấp trực tiếp giải quyết công việc cho người dân, mọi quyết định đều tác động trực tiếp đến quyền lợi và lợi ích của người dân.

Theo đại biểu, công chức cấp xã không chỉ làm việc theo mô hình chuyên sâu một lĩnh vực mà chuyển sang làm đa lĩnh vực, đa nhiệm vụ. Một Trưởng phòng kinh tế - hạ tầng hoặc Trưởng phòng đô thị, hạ tầng đô thị hoặc Trưởng phòng văn hóa - xã hội phải tham mưu nhiều việc, nhiều nhiệm vụ của 6 hoặc 7 sở, ngành, lĩnh vực, đại biểu nêu thực tế và cho rằng điều này đã làm gia tăng áp lực khá lớn về trách nhiệm pháp lý đòi hỏi công chức, lãnh đạo phải đáp ứng năng lực chuyên môn nghiệp vụ toàn diện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Tuy nhiên, mức phụ cấp chức vụ của cán bộ, công chức cấp xã hiện nay còn thấp, chưa xứng đáng với tính chất công việc của họ đang đảm nhiệm và có khoảng cách khá xa so với mức phụ cấp của công chức quản lý cấp tỉnh. Ví dụ, trưởng phòng cấp xã, phường được hưởng phụ cấp là 0,25, cấp phó phòng là 0,15. Đối với cấp tỉnh thì trưởng phòng có phụ cấp là 0,5, phó phòng là 0,3 lần mức lương cơ sở.

Vì vậy, đại biểu đề xuất Chính phủ có đánh giá tổng thể về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường và sớm có giải pháp đồng bộ để họ yên tâm công tác, góp phần nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong giai đoạn tới.