Nghị định 16 ban hành ngày 19/1/2026 của Chính phủ gồm 5 chương, 66 điều, quy định chi tiết các nội dung liên quan đến: kết cấu hạ tầng đường sắt; quản lý, bảo trì công trình đường sắt dùng chung với đường bộ và công trình hạ tầng kỹ thuật đấu nối, sử dụng chung; phạm vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt; quản lý, sử dụng đất dành cho đường sắt; kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt và kinh doanh vận tải đường sắt.

Điều kiện kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt

Theo Nghị định, tổ chức tham gia kinh doanh kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt phải đáp ứng các điều kiện sau:

Được thành lập theo quy định của pháp luật.

Có bộ phận chuyên môn về quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt; điều hành giao thông vận tải đường sắt; an toàn giao thông đường sắt.

Người phụ trách bộ phận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành xây dựng công trình giao thông, tự động hóa, thông tin tín hiệu giao thông, quản lý xây dựng và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực này.

Người phụ trách bộ phận điều hành giao thông có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành khai thác vận tải, công nghệ thông tin, tự động hóa hoặc thông tin tín hiệu và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm.

Người phụ trách bộ phận an toàn giao thông đường sắt có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành khai thác vận tải, cơ khí giao thông, thông tin tín hiệu, xây dựng công trình giao thông và có ít nhất 3 năm kinh nghiệm.

Điều kiện kinh doanh vận tải đường sắt

Nghị định cũng quy định các điều kiện kinh doanh của tổ chức tham gia kinh doanh vận tải đường sắt tương tự như các tổ chức tham gia kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt.

Tuy nhiên, điểm khác biệt trong các tổ chức kinh doanh vận tải đường sắt là bên cạnh điều kiện về trình độ chuyên môn, yêu cầu người phụ trách bộ phận tổ chức vận tải, người phụ trách bộ phận an toàn giao thông của các tổ chức này phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong doanh nghiệp vận tải đường sắt.

Quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt

Doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt được cung cấp thông tin về dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt và các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật liên quan đến năng lực kết cấu hạ tầng; được sử dụng kết cấu hạ tầng và dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt để kinh doanh theo quy định; được tạm ngừng chạy tàu khi phát hiện nguy cơ mất an toàn; được bồi thường thiệt hại do lỗi của doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt hoặc tổ chức, cá nhân khác gây ra, cùng các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp có nghĩa vụ tổ chức chạy tàu đúng biểu đồ chạy tàu, công lệnh tải trọng, công lệnh tốc độ đã công bố; thực hiện vận tải phục vụ nhiệm vụ đặc biệt, an sinh xã hội theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; kịp thời thông báo cho doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt khi dừng tàu hoặc ngừng chạy tàu theo thông báo.

Doanh nghiệp cũng phải trả phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư; trả giá dịch vụ điều hành giao thông vận tải đường sắt; bảo đảm điều kiện an toàn chạy tàu trong quá trình khai thác; xây dựng và duy trì hệ thống quản lý an toàn vận hành phương tiện; chịu sự chỉ đạo của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và phối hợp trong công tác phòng, chống thiên tai, xử lý tai nạn giao thông đường sắt theo quy định pháp luật.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 14/1/2026.