Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.

Ngày 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Theo Tờ trình, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan lần này có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới. Dự thảo gồm 4 điều, tập trung sửa đổi một số quy định của Luật Hải quan và các luật có liên quan, tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan. Sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ. Đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ hướng tới thực hiện đầy đủ hải quan số.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và mô hình tổ chức bộ máy mới.

Thứ ba, bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và một số nội dung phục vụ phát triển khu thương mại tự do, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới.

Thứ tư, sửa đổi, hoàn thiện các quy định để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn quản lý như rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan. Đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và một số luật khác để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện.

Dự thảo cũng bãi bỏ những quy định không còn phù hợp hoặc được điều chỉnh tại các luật khác, góp phần đơn giản hóa, hệ thống hóa hệ thống pháp luật, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả thi hành.

Theo dự thảo, luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2027, tạo điều kiện để các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai thực hiện.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội.

Hoàn thiện quy định về quản lý hải quan đối với thương mại điện tử xuyên biên giới

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành việc bổ sung các quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh.

Đối với quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử, Ủy ban đề nghị nghiên cứu theo hướng mỗi tài khoản chỉ phải xác thực một lần và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh sau đó, vừa tạo thuận lợi cho người sử dụng, vừa nâng cao hiệu quả quản lý. Có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo với Luật Thương mại điện tử, bởi trách nhiệm xác thực định danh của người bán đã được quy định trong luật này.

Về kiểm định hải quan, cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với việc bổ sung quy định mới, song đề nghị làm rõ các căn cứ xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc đánh giá kết quả và ban hành kết luận cuối cùng. Đồng thời, cần quy định rõ nội hàm của "tiêu chí kỹ thuật", mối quan hệ giữa kiểm định hải quan với hoạt động kiểm tra chất lượng theo pháp luật chuyên ngành cũng như trình tự, thủ tục và giá trị pháp lý của kết quả kiểm định.

Về đại lý làm thủ tục hải quan, Ủy ban thống nhất với chủ trương bãi bỏ các điều kiện đầu tư, kinh doanh, phù hợp với Luật Đầu tư và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị chuyển mạnh sang phương thức quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kết nối hệ thống, giám sát và hậu kiểm, thay vì chỉ quy định tiêu chuẩn và giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị Quốc hội tập trung thảo luận thêm về các quy định liên quan đến kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa qua thương mại điện tử; kiểm định hải quan, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ; cũng như việc kiểm tra, giám sát và tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa liên quan đến sở hữu trí tuệ.