Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 28/10, sau phiên thảo luận ở hội trường về Báo cáo của Đoàn Giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề "việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành", Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã đăng đàn giải trình, tiếp thu và làm rõ những vấn đề các đại biểu quan tâm trong phiên thảo luận.

Đây là lần giải trình trước Quốc hội đầu tiên của ông Trần Đức Thắng trong vai trò Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường.

Về phân cấp, phân quyền, phân công trách nhiệm quản lý Nhà nước trong bảo vệ môi trường, theo Bộ trưởng, từ đầu năm 2023, Bộ đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành các quy định về phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương, trong đó đã cắt giảm 16% thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền khoảng 73% thủ tục hành chính.

"Ngay tại kỳ họp này, Chính phủ đã trình Quốc hội sửa Luật Bảo vệ môi trường để tiếp tục cắt giảm đối tượng phải thực hiện thủ tục hành chính về môi trường, phân quyền cho địa phương giải quyết thủ tục hành chính về môi trường đến gần 90% các thủ tục hành chính," Bộ trưởng cho biết.

Về bảo vệ rừng tự nhiên, theo Bộ trưởng, năm 2024 tổng diện tích rừng toàn quốc của Việt Nam đạt 14,87 triệu ha, trong đó rừng tự nhiên còn 10,13 triệu ha, rừng trồng là 4,74 triệu ha. Tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc đạt 42,03%, tăng 1,15% so với năm 2015.

Bộ trưởng Thắng cho biết, diện tích rừng tăng chủ yếu là do đóng cửa rừng tự nhiên từ năm 2016, không đưa vào sử dụng thương mại hàng hóa đối với các diện tích rừng tự nhiên vi phạm, phục hồi chất lượng rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, trồng mới rừng và khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tham mưu cho Chính phủ tiếp tục tăng cường trồng rừng, đầu tư phục hồi rừng, kiểm soát chặt chẽ việc chuyển mục đích sử dụng đất rừng, nhất là rừng tự nhiên. Xây dựng các chính sách phát triển sinh kế dưới tán rừng và nâng cao đầu tư cho công tác bảo vệ rừng, chống cháy rừng.

Về quản lý rác thải sinh hoạt, rác thải nhựa, Bộ trưởng cho biết hiện nay, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 25,3 triệu tấn, trong đó có khoảng 1,8 triệu tấn chất thải nhựa đã tạo ra áp lực, thách thức rất lớn cho hạ tầng thu gom, phân loại và xử lý.

Theo người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Môi trường, bên cạnh nguyên nhân từ một số cơ chế, chính sách còn chậm được triển khai thì có 2 nguyên nhân. Một là hạ tầng kỹ thuật về thu gom, phân loại và xử lý rác thải còn thiếu, yếu và chưa đồng bộ. Hai là do thói quen của người dân còn chậm được thay đổi. Bộ nhìn nhận và sẽ có giải pháp quan tâm giải quyết căn bản trong thời gian tới, Bộ trưởng nói.

Về ô nhiễm môi trường không khí, Bộ trưởng Thắng cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Thủ tướng kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường, không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Trong đó đã đề xuất một số giải pháp như hoàn thiện thể chế chính sách về kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải chính, về nâng cao năng lực quan trắc, kiểm kê phát thải, cảnh báo, dự báo, về chuyển đổi phương tiện giao thông xanh và về truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng và về thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật.

Về phát triển thị trường carbon trong nước, Bộ trưởng khẳng định đến nay đã cơ bản hình thành những hành lang pháp lý cần thiết để quản lý, vận hành.

Chính phủ dự kiến ban hành 3 nghị định liên quan vấn đề này và tiếp tục nghiên cứu xây dựng các quy định về thuế, phí liên quan đến giao dịch, phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon. Công bố các tiêu chuẩn tín chỉ carbon, phương pháp tạo tín chỉ carbon nhằm tạo cơ sở cho các doanh nghiệp đăng ký triển khai các dự án tín chỉ carbon thủy điện.

Kinh tế hóa môi trường

Bộ trưởng Trần Đức Thắng thừa nhận bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn tồn tại hạn chế đúng như Đoàn giám sát của Quốc hội và các vị đại biểu đã chỉ ra.

Theo Bộ trưởng, những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chủ yếu đến từ một số chính sách của luật chưa được phát huy hiệu quả; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thực thi các nhiệm vụ này chưa đáp ứng được yêu cầu; và đầu tư của ngân sách Nhà nước cho vấn đề môi trường còn thấp.

Để khắc phục những hạn chế này, trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, như đột phá về thể chế chính sách pháp luật, trong đó trọng tâm là kinh tế hóa môi trường.

Đồng thời, đột phá về quản lý chất thải, trọng tâm giải quyết các điểm nghẽn và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Đột phá về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, hiện đại hóa hệ thống quan trắc và xây dựng sàn giao dịch carbon...

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng khẳng định kết quả triển khai Luật Bảo vệ môi trường 2020 chỉ là bước khởi đầu và còn nhiều thách thức hiện hữu.

"Với tinh thần bảo vệ môi trường cùng với phát triển kinh tế xã hội là nhiệm vụ trung tâm, chúng tôi tin rằng với sự quan tâm, giám sát của Quốc hội, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự ủng hộ của toàn xã hội, Việt Nam nhất định sẽ tiếp tục tiến những bước vững chắc trên con đường phát triển xanh, bền vững, vì tương lai thịnh vượng và an lành cho các thế hệ mai sau," Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường nói.