![]() |
| Toàn cảnh phiên tọa đàm “Doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới: Từ cơ hội đến năng lực cạnh tranh toàn cầu”, tổ chức ngày 18/11 tại Hà Nội. Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN |
Tại phiên tọa đàm “Doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới: Từ cơ hội đến năng lực cạnh tranh toàn cầu”, trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức ngày 18/11, các diễn giả đã chia sẻ kinh nghiệm tiếp cận và phát triển thị trường nước ngoài.
Từ câu chuyện của doanh nghiệp sản xuất, nông nghiệp đến doanh nghiệp đã xuất khẩu, những chia sẻ cho thấy đưa được sản phẩm ra nước ngoài mới chỉ là bước đầu. Để duy trì hoạt động và mở rộng thị trường, doanh nghiệp còn phải đáp ứng nhiều yêu cầu về sản xuất, tiêu chuẩn và năng lực cạnh tranh.
Đơn hàng quốc tế cũng là phép thử năng lực
Theo bà Hoàng Thị Hà Phương, Phó Giám đốc phát triển thị trường và đối tác toàn cầu VinaSources, các nhà sản xuất Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản khi tiếp cận thị trường quốc tế, từ khả năng cập nhật chính sách, nguồn lực tài chính, nhân sự đến công nghệ và năng lực tiếp thị.
Với những doanh nghiệp chưa có đủ nguồn lực và kinh nghiệm, việc trực tiếp xây dựng thị trường ở nước ngoài ngay từ đầu có thể gặp nhiều khó khăn. Một hướng đi phù hợp hơn là bắt đầu từ việc đáp ứng đơn hàng của các nhà mua hàng quốc tế. Qua đó, doanh nghiệp có thể tìm hiểu nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn sản phẩm và từng bước tích lũy kinh nghiệm xuất khẩu.
Bà Phương cho biết, bên cạnh chất lượng sản phẩm, nhiều nhà mua hàng còn yêu cầu các tiêu chuẩn liên quan đến trách nhiệm xã hội và điều kiện lao động, như Sáng kiến Tuân thủ Trách nhiệm Xã hội trong Kinh doanh (BSCI), hệ thống trao đổi dữ liệu đạo đức nhà cung cấp Sedex hoặc yêu cầu về nguyên liệu hữu cơ. Đây là những điều kiện không dễ đáp ứng với một số nhà sản xuất trong nước, nhất là doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm trên cơ sở vật chất khó cải tạo.
Việc đầu tư để đáp ứng các yêu cầu này cũng đòi hỏi chi phí đáng kể. Do đó, một số nhà sản xuất chỉ sẵn sàng nâng cấp khi có đơn hàng đủ lớn. Theo bà Phương, tham gia các đơn hàng quốc tế có thể giúp doanh nghiệp có thêm đầu ra, nguồn lực tài chính và kinh nghiệm để từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, đáp ứng các yêu cầu của nhà mua hàng.
Ngoài việc tham gia chuỗi cung ứng thông qua đơn hàng quốc tế, bà Phương cho rằng doanh nghiệp muốn phát triển thương hiệu riêng có thể thử nghiệm trước trên các sàn bán lẻ số.
Từ kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử quốc tế, bà cho biết các nền tảng như Amazon và Etsy có thể giúp doanh nghiệp kiểm tra mức độ đón nhận của thị trường đối với sản phẩm và thương hiệu. Qua đó, nhà sản xuất có thêm dữ liệu khách hàng trước khi đầu tư lớn vào hệ thống phân phối và hoạt động truyền thông tại thị trường nước ngoài.
Một hướng tiếp cận khác là tận dụng cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Theo bà Phương, kiều bào có thể trở thành cầu nối với người tiêu dùng, nhà thu mua và các tập đoàn bán lẻ tại nước sở tại. Việc kết nối với những người am hiểu ngôn ngữ, văn hóa và thị trường địa phương có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu mở rộng hoạt động.
![]() |
| Bà Hoàng Thị Hà Phương, Phó Giám đốc phát triển thị trường và đối tác toàn cầu VinaSources phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN |
Nông sản Việt cần đi xa hơn khâu bán nguyên liệu
Ở góc độ nông nghiệp, bà Phạm Ngọc Trâm, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần DDC Holdings, đề cập đến hạn chế trong việc nâng giá trị nông sản xuất khẩu. Theo bà, nhiều mặt hàng vẫn chủ yếu được bán dưới dạng nguyên liệu thô, trong khi khâu chế biến sâu và phát triển thương hiệu chưa được khai thác tương xứng.
Bà cho rằng doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến công nghệ, nguồn nguyên liệu, sản xuất và chế tác để đưa sản phẩm thành phẩm ra thị trường quốc tế, thay vì chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu. Đây cũng là bài toán được đặt ra với các mặt hàng như cà phê và sầu riêng.
Theo chia sẻ của bà Trâm, doanh nghiệp đã kết nối với lãnh đạo một số địa phương tại Tây Nguyên để tổ chức hoạt động xúc tiến, đưa thông tin và công cụ từ thị trường bên ngoài đến khu vực. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn còn mang tính cục bộ, chưa thu hút được đông đảo doanh nghiệp cùng tham gia.
Một vấn đề khác được bà đề cập là minh bạch dữ liệu vùng trồng. Doanh nghiệp đã tổ chức các lớp học công nghệ ở cấp xã, hướng dẫn nông dân chủ động số hóa vườn cây và cập nhật thông tin về quá trình trồng, chăm sóc. Khi dữ liệu được đưa lên hệ thống, nhà nhập khẩu có thể tiếp cận thông tin về vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất, qua đó tăng tính minh bạch của nguồn cung.
Bên cạnh đó, công nghệ sấy thăng hoa cũng được đề cập như một giải pháp giúp kéo dài khả năng bảo quản và mở rộng phạm vi vận chuyển nông sản, thay vì chỉ phụ thuộc vào việc tiêu thụ hàng tươi tại các thị trường gần.
![]() |
| Bà Phạm Ngọc Trâm, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần DDC Holdings. Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN |
Xuất khẩu được hàng chưa đồng nghĩa có chỗ đứng ở thị trường quốc tế
Câu chuyện của FUWA BIOTECH cho thấy những thách thức tiếp tục xuất hiện ngay cả khi doanh nghiệp đã đưa được sản phẩm ra nước ngoài.
Chia sẻ tại tọa đàm, bà Trần Thị Thanh, đồng sáng lập FUWA BIOTECH, cho biết doanh nghiệp phát triển các sản phẩm làm sạch sinh học, trong đó có sản phẩm chăm sóc nhà cửa được sản xuất từ nguyên liệu lên men tự nhiên như vỏ trái cây. Doanh nghiệp đã xuất khẩu sang Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Australia cùng một số thị trường châu Á như Philippines và Trung Quốc.
![]() |
| Bà Trần Thị Thanh, đồng sáng lập FUWA BIOTECH chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Trung Anh/Mekong ASEAN |
Tại thị trường Mỹ, FUWA BIOTECH từng triển khai hình thức sản xuất theo đơn đặt hàng của các thương hiệu khác, đồng thời bán sản phẩm qua Amazon. Tuy nhiên, theo bà Thanh, chi phí kho bãi, vận chuyển và quảng cáo để tiếp cận khách hàng tại thị trường này khá cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Với thị trường châu Âu, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu riêng về hồ sơ, bao bì, nhãn mác và quy chuẩn sản phẩm, trong đó có những tiêu chí liên quan đến tái chế và tính xanh. Bà Thanh cho biết một lô hàng xuất sang Đức gần đây mất khoảng ba tháng để vận chuyển qua ba châu lục, trong khi thông thường một đơn hàng có thể mất khoảng 45 ngày.
Theo bà Thanh, khó khăn lớn hiện nay không chỉ là xuất khẩu được hàng mà còn là làm sao duy trì sự hiện diện, tăng doanh số và phát triển thương hiệu tại thị trường sở tại. Chi phí tiếp thị, vận chuyển và những yêu cầu riêng của từng thị trường tiếp tục là bài toán doanh nghiệp phải giải quyết sau khi đã có đơn hàng xuất khẩu.
Những chia sẻ tại tọa đàm cho thấy con đường vươn ra thị trường quốc tế không có một công thức chung cho mọi doanh nghiệp. Có doanh nghiệp cần bắt đầu từ đơn hàng để tích lũy kinh nghiệm, có doanh nghiệp phải đầu tư vào chế biến sâu và minh bạch vùng nguyên liệu, trong khi những đơn vị đã xuất khẩu lại cần giải bài toán chi phí và phát triển kênh bán hàng. Điểm chung là cơ hội tiếp cận thị trường chỉ có thể chuyển thành hoạt động kinh doanh bền vững khi doanh nghiệp xây dựng được năng lực đáp ứng yêu cầu của thị trường đó.