Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều ngày 3/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án luật và nghị quyết, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Thảo luận tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, việc xây dựng dự thảo Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ tinh thần chỉ đạo của Trung ương là cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện đầu tư kinh doanh. Song, cần lưu ý không chỉ quan tâm đến số lượng ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục, mà phải tham vấn đầy đủ ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động, qua đó thực sự nâng cao hiệu quả cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lần đầu tiên được quy định tập trung tại Luật Đầu tư năm 2014, với 267 ngành, nghề. Đến năm 2016, Quốc hội rút xuống còn 243 ngành, nghề; Luật Đầu tư năm 2020 quy định 227 ngành, nghề và dự thảo Luật Đầu tư lần này đề xuất tiếp tục đưa 58 ngành, nghề ra khỏi danh mục.

Dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, Chủ tịch Quốc hội cho rằng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp vẫn chưa giảm tương xứng. Doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện, giấy phép và sự chấp thuận của các cơ quan khác nhau. Và vẫn còn tồn tại những điều kiện mang tính hình thức, thiếu tính định lượng, gây khó khăn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, từ nay đến khi Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng chỉ duy trì những ngành, nghề thực sự cần thiết, liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường; bảo đảm tính chính đáng, hợp lý và phù hợp với yêu cầu quản lý Nhà nước.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần rà soát kỹ sự cần thiết của từng ngành, nghề trên cơ sở đánh giá mức độ rủi ro đối với cộng đồng. Đồng thời, xem xét khả năng thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các công cụ quản lý khác như quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

"Đối với những ngành, nghề đã phát triển tương đối ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và cơ chế hậu kiểm đã đầy đủ thì cần xem xét đưa ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc này sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm môi trường sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng," Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ

Định hướng quan trọng được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao trách nhiệm tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Tăng cường thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, giám sát.

Trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội cho rằng công nghệ phải được ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý nhà nước, không thể tiếp tục thực hiện hoàn toàn theo phương thức truyền thống.

Dự thảo hiện đề xuất đưa 58 ngành, nghề ra khỏi danh mục, song Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát để có thể cắt giảm thêm. Bảo đảm có cơ chế hậu kiểm tương ứng, không để phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép hoặc yêu cầu chấp thuận dưới hình thức khác. Đồng thời, phải có cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, nâng cao năng lực thanh tra, giám sát và hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm.

Cùng với đó cần hạn chế tình trạng quy định điều kiện đầu tư kinh doanh phân tán trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật; khắc phục các quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, khó thực hiện và khó kiểm tra.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định rõ ràng, cụ thể, minh bạch, có thể đo lường, thực hiện và kiểm tra được; không để xảy ra tình trạng mỗi cơ quan, địa phương hiểu và áp dụng khác nhau.

Đồng thời, đề nghị thiết lập cơ chế rà soát định kỳ để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số.

Việc quản lý phải bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát rủi ro với tạo thuận lợi, khuyến khích đầu tư, kinh doanh và đổi mới sáng tạo; không để các quy định quản lý trở thành rào cản đối với sự phát triển của doanh nghiệp, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm và yêu cầu cơ quan soạn thảo cần hoàn thiện các quy định chuyển tiếp, xác định rõ cách thức xử lý đối với các giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đã được xác lập trước thời điểm Luật có hiệu lực.