Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, chiều ngày 8/4, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).
 |
| Ông Hoàng Thanh Tùng lần đầu trình bày trước Quốc hội trên cương vị Bộ trưởng Tư pháp. Ảnh: Media Quốc hội |
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, thực tiễn quản lý, phát triển đô thị Thủ đô Hà Nội trong thời gian qua cho thấy vẫn tồn tại hạn chế, yếu kém, điểm nghẽn lớn, kéo dài, chưa được khắc phục như tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ, ô nhiễm môi trường... Cùng với đó là các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính - ngân sách, đất đai và hợp tác công - tư, đang hạn chế khả năng huy động nguồn lực cho phát triển Thủ đô.
Trong bối cảnh mới, Chính phủ đề xuất đổi mới tư duy xây dựng Luật Thủ đô theo hướng Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.
Theo Bộ trưởng Tư pháp, dự thảo tập trung phân quyền cho thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Phân quyền, phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền Thành phố
Với tinh thần, cách tiếp cận mới, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng:
Khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; giá trị pháp lý đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Hà Nội.
Giải thích các thuật ngữ bảo đảm rõ ràng, áp dụng thống nhất. Trong đó có các thuật ngữ mới như “không gian tầm thấp”, “không gian tầm cao".
Quy định về nguyên tắc áp dụng Luật Thủ đô, trong đó giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn.
Sửa đổi các quy định để bảo đảm Luật chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW; phân quyền, phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền Thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong tất cả lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm; bao gồm:
Tổ chức, bộ máy; thu, chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho Thủ đô phát triển; thực hiện quy hoạch, chỉnh trang, tái thiết đô thị; quản lý, sử dụng tài nguyên; ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; phát triển, liên kết vùng Thủ đô; phát triển y tế, văn hóa; bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, trong đó có việc áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô...
Về phân cấp phân quyền, dự thảo Luật quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thành phố Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của địa phương.
Cụ thể, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15, 57 thẩm quyền khác quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Media Quốc hội |
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Uỷ ban tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Ủy ban nhất trí cao với định hướng phân quyền cho thành phố Hà Nội trên 3 nhóm nội dung chính gồm: Hoàn thiện thể chế đặc thù, tăng quyền chủ động cho chính quyền Thủ đô; tổ chức không gian phát triển hiện đại, bền vững; huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.
Để các chính sách phát huy hiệu quả, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, phân định rõ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các chủ thể; làm rõ điều kiện, cơ chế kiểm soát đối với các chính sách phát triển đô thị, tài chính, đầu tư, tài nguyên; bổ sung cơ chế liên kết, phát triển vùng Thủ đô; đồng thời quy định cụ thể về trách nhiệm, thời hạn báo cáo trong công tác giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình.
