Các doanh nghiệp xuất khẩu ngành thép, may mặc, da giày, nhựa... phản ánh việc gặp khó khăn về các yêu cầu mới của các thị trường quốc tế. Ảnh: VGP.

Đây là các nội dung được Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV thuộc Hội đồng Tư vấn Cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ) ghi nhận thông qua giao ban, tổng hợp thông tin từ trên 30 hiệp hội doanh nghiệp trong quý vừa qua.

Tháo gỡ khó khăn về thực thi chính sách chưa theo kịp diễn biến thị trường quốc tế

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Ban IV cho biết, các doanh nghiệp, hiệp hội kiến nghị một số chính sách hoặc khâu thực thi chính sách trong nước chưa theo kịp diễn biến thị trường quốc tế, gây khó khăn và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của các ngành và các doanh nghiệp nội địa.

Cụ thể, các doanh nghiệp logistic và kinh doanh vận tải, cảng biển phản ánh sự chậm điều chỉnh các quy định liên quan giá bốc xếp cảng biển, thời gian lái xe kinh doanh vận tải.

Các doanh nghiệp xuất khẩu ngành thép, may mặc, da giày, nhựa... phản ánh việc gặp khó khăn về thông tin và thực thi, đặc biệt đối với các yêu cầu mới của các thị trường quốc tế về chuỗi cung ứng, về lao động, môi trường, quản trị doanh nghiệp. Nhiều hiệp hội phản ánh sự lúng túng trong thực thi các quy định mới liên quan đến giảm phát thải trong nước và quốc tế.

Để giải quyết những nhóm vấn đề có nhiều diễn biến mới trên quy mô toàn cầu, như xu hướng chuyển đổi xanh, giảm phát thải, hay các quy định ràng buộc về lao động, môi trường, quản trị doanh nghiệp..., Ban IV đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ ngành đầu mối (Bộ Tài nguyên môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công thương) thiết lập các chuyên trang thông tin và chương trình giao ban định kỳ (hàng tháng, hàng quý).

Qua đó, giúp doanh nghiệp trao đổi thông tin 2 chiều, định hình hướng đi, tận dụng mọi cơ hội, vượt qua các thách thức.

Liên quan tới giao ban định kỳ, hiện Bộ Ngoại giao cùng Ban IV đã thiết lập và vận hành từ đầu năm 2023 chương trình giao ban giữa mạng lưới cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại các nước với lãnh đạo các Hiệp hội doanh nghiệp trong nước để hỗ trợ doanh nghiệp thông qua ngoại giao kinh tế.

Bộ Công thương cũng đã thiết lập và vận hành chương trình giao ban tháng giữa tham tán thương mại Việt Nam ở các nước với đại diện các Hiệp hội ngành hàng xuất khẩu, nhập khẩu.

“Mô hình này cần được các Bộ, địa phương nhân rộng hoặc phối hợp thực hiện để đảm bảo tính chủ động không chỉ của doanh nghiệp mà của chính các Bộ, địa phương trong quá trình tham mưu, thực thi chính sách trong bối cảnh toàn cầu biến động phức tạp, khó lường như nhận định của Đảng - Chính phủ”, Báo cáo của Ban IV nhấn mạnh.

Về các Hiệp hội, nhằm chủ động vượt qua các khó khăn, thách thức mới, Ban IV đã cùng các đối tác quốc tế, trong nước xây dựng và thực hiện các chương trình nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về kinh tế xanh/giảm phát thải.

Ban IV cũng thực hiện các chương trình nghiên cứu, trao đổi thông tin, kết nối thị trường để nhận diện tình hình quốc tế, trong nước thời kì hậu Covid; tiến tới xác lập các giải pháp kĩ thuật nhằm tối ưu thị trường truyền thống, tìm kiếm thị trường thay thế.

“Chúng tôi cùng các Hiệp hội doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ, các Bộ, địa phương đưa ra các sáng kiến phát triển kinh tế xanh, đăng kí các hoạt động thí điểm trong doanh nghiệp các chuỗi ngành hàng, giữa doanh nghiệp với một số Bộ, địa phương về giải pháp giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả để nền kinh tế và doanh nghiệp cùng bứt phá”, Ban IV khẳng định.

Doanh nghiệp gỗ gặp nhiều khó khăn về thuế VAT.

Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc liên quan đến thuế VAT

Bên cạnh các khó khăn về thực thi chính sách trong bối cảnh mới, Ban IV cho biết, các hiệp hội, doanh nghiệp còn phản ánh một số vướng mắc liên quan tới chính sách thuế hoặc quá trình thực thi chính sách thuế, trong đó, việc chậm hoàn thuế VAT (cho doanh nghiệp ngành gỗ, cao su, ...).

Cùng với đó, các doanh nghiệp đề cập đến mức thuế VAT chưa hợp lý của ngành phân bón; khó khăn trong đóng thuế VAT cho các doanh nghiệp ngành giấy cần thu mua phế liệu và doanh nghiệp một số ngành cần thu gom cát sỏi, gạch đá.

Việc chậm cải thiện các chính sách thuế cho các doanh nghiệp kinh doanh các lĩnh vực kêu gọi xã hội hóa (như y tế, giáo dục...) cũng là một trong các vướng mắc mà các doanh nghiệp nêu ra.

Đối với vướng mắc về chính sách thuế, Ban IV cùng đại diện các Hiệp hội doanh nghiệp cũng đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính (Tổng cục thuế), các Bộ chuyên ngành tiến hành các hoạt động đối thoại trọng tâm với doanh nghiệp ngay trong quý II và rà soát theo chuyên đề để báo cáo Chính phủ các chính sách, quy định hiện hành hiện gây khó khăn, vướng mắc trong thực thi. Từ đó cân nhắc các kế hoạch điều chỉnh, sửa đổi tổng thể để tạo đà cho doanh nghiệp phục hồi, bứt phá, tiếp tục hội nhập.

Một số kiến nghị ở 2 nhóm vấn đề

Kiến nghị liên quan đến thuế: Các hiệp hội, doanh nghiệp kiến nghị Bộ Tài chính cần có quy định để phân loại doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hoàn thuế VAT theo hướng: Đối với các doanh nghiệp hoạt động lâu năm, có uy tín thì cho phép doanh nghiệp hoàn thuế trước, kiểm tra sau (hậu kiểm) để không bị gián đoạn sản xuất; Đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng có tính rủi ro cao, thì thực hiện kiểm tra, xác minh trước sau đó mới tiến hành hoàn thuế.

Kiến nghị liên quan đến giảm kiểm kê năng lượng, phát thải: Các hiệp hội, doanh nghiệp đề xuất Bộ Tài nguyên môi trường sớm ban hành hướng dẫn về phương pháp, cách thức kiểm kê sử dụng năng lượng và phát thải trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đồng thời, kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành chức năng có chương trình cập nhật liên tục cho doanh nghiệp các thông tin mới tại các thị trường quan trọng của Việt Nam, để xác định được rõ lộ trình đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải cho từng ngành, lĩnh vực