Đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều ngày 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Trước đó, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm trong năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Thạch Phước Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đánh giá việc xác định ngưỡng doanh thu là phương án rõ ràng, thuận lợi cho quản lý và đáp ứng yêu cầu ban hành chính sách nhanh. Tuy nhiên, ông đề nghị xem xét cách áp dụng ngưỡng 10 tỷ đồng để hạn chế chênh lệch quá lớn về nghĩa vụ thuế giữa các doanh nghiệp có doanh thu gần nhau.

Theo đại biểu, dự thảo quy định cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế phải nộp. Khi doanh thu chỉ vượt ngưỡng này một khoản nhỏ, toàn bộ ưu đãi có thể bị mất. Như vậy, giữa một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng và một doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng, chênh lệch về quy mô kinh doanh là rất nhỏ nhưng chênh lệch về chính sách thuế có thể tương đối lớn.

Từ đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp đối với trường hợp doanh thu vượt không đáng kể ngưỡng 10 tỷ đồng. Theo ông, doanh nghiệp tăng doanh thu, mở rộng hoạt động thì nghĩa vụ thuế có thể tăng, nhưng không nên tạo ra bước nhảy quá lớn khiến doanh nghiệp thiếu động lực phát triển.

Ông Bình cho rằng, cơ quan soạn thảo có thể nghiên cứu mức ưu đãi giảm dần trong một khoảng chuyển tiếp hoặc lựa chọn giải pháp kỹ thuật khác, trên cơ sở đánh giá cụ thể tác động đến ngân sách. Mục tiêu là tránh tình trạng chỉ vượt ngưỡng doanh thu trong phạm vi nhỏ đã mất ưu đãi đột ngột.

Đại biểu cũng đề nghị, Chính phủ làm rõ hơn cơ sở kinh tế, tài khóa của hai mức 10 tỷ đồng doanh thu và giảm 30% thuế. Theo ông, đây là những nội dung đã được Chủ tịch Quốc hội và cơ quan thẩm tra đặt ra. Việc giải trình rõ sẽ góp phần nâng cao tính thuyết phục và ổn định của chính sách.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh - Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau. Ảnh: Media Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh - Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau cũng băn khoăn về bất cập rằng nếu doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng và được giảm 30% số thuế, nhưng khi doanh thu vừa vượt 10 tỷ đồng thì mức giảm không còn. Ông Thanh cho rằng điều này có thể tạo tâm lý ngại tăng quy mô, phát sinh động cơ chia nhỏ doanh thu, tách hoạt động hoặc pháp nhân để tiếp tục được hưởng chính sách.

"Giảm thuế là cần thiết, nhưng nếu mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn thì cần đánh giá kỹ hơn việc lấy doanh thu 10 tỷ đồng có đúng nhóm cần hỗ trợ hay chưa? Cần làm rõ có bao nhiêu doanh nghiệp thực tế phát sinh thuế để được hưởng, mức giảm bình quân là bao nhiêu, nguồn lực này tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp nào," đại biểu Duy Thanh đặt câu hỏi.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi - Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đề nghị cần làm rõ tiêu chí doanh thu 10 tỷ đồng đảm bảo đúng đối tượng và công bằng. Bởi tiêu chí này dù tạo thuận lợi nhưng mỗi ngành nghề có sự khác biệt lớn.

"Có ngành doanh thu 10 tỷ nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, có ngành cũng doanh thu như vậy nhưng tỷ suất lợi nhuận cao. Vì vậy mức hưởng lợi của chính sách là khác nhau," đại biểu phân tích.

Ngoài ra, nữ đại biểu nêu cần tránh tình trạng chia tách doanh thu, chia nhỏ hoạt động kinh doanh, tách doanh nghiệp, điều chỉnh doanh thu dưới ngưỡng 10 tỷ đồng. Cần có cơ chế kiểm soát đối với trường hợp doanh nghiệp liên kết, cùng địa điểm, sở hữu hoạt động kinh doanh chung, mục tiêu để việc thụ hưởng chính sách đúng đối tượng.

Về hiệu lực của nghị quyết là từ tháng 8, nhưng áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 - 2027, theo đại biểu, nên hướng dẫn sớm, dễ áp dụng để người nộp thuế áp dụng ngay. Điều này tránh việc chính sách đúng nhưng hiệu quả không được kỳ vọng. Cùng với đó, cần nêu rõ định hướng để doanh nghiệp có tâm lý trông chờ các chính sách hỗ trợ tiếp theo sau khi hết thời hạn áp dụng.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu. Ảnh: Media Quốc hội.

Đa số hộ kinh doanh, doanh nghiệp được hưởng chính sách giảm thuế

Giải trình trước các ý kiến, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng để khuyến khích kinh tế tư nhân, thời gian qua đã có nhiều chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn lên. Thực tiễn cho thấy quy mô doanh nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng, giúp đóng góp tăng trưởng và chính sách này tạo điều kiện thêm cho doanh nghiệp phát triển.

Lý giải việc chọn ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, ông Tuấn dẫn số liệu là hiện nay hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng là hơn 2,69 triệu hộ, chiếm hơn 99,98%; doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng là 865.115 doanh nghiệp, chiếm 81,11%. Như vậy hộ kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng chiếm đại đa số sẽ được hưởng chính sách này.

Việc áp dụng mức giảm thuế 30%, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tính toán nhanh là với doanh thu 10 tỷ đồng, mỗi tháng sẽ là 833 triệu đồng. Nếu tính lợi nhuận khoảng 12%, số thuế mỗi tháng doanh nghiệp phải nộp khoảng từ 15 - 17 triệu đồng. Như vậy, mức giảm 30% tương đương giảm thuế từ 4 triệu đến hơn 5 triệu đồng.

Theo ông Tuấn, mức giảm này tương đương với mức chi tiêu cao nhất của một người dân trong một tháng, cũng tương đương với mức tiền lương tối thiểu vùng của vùng I. Chính sách này vì thế tạo điều kiện cơ bản để các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm nguồn lực phát triển.

Ông Tuấn cũng cho hay trong Luật Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 tới sẽ sửa theo hướng nâng mức doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản - theo tỷ lệ phần trăm nhân doanh thu đối với doanh nghiệp có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay để giúp hỗ trợ doanh nghiệp nhiều hơn.