Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 – 2030. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng ngày 24/4, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 – 2030. Kết quả biểu quyết cho thấy, có 484/485 đại biểu Quốc hội tham gia tán thành với việc thông qua Nghị quyết này (chiếm tỷ lệ 96,80% số đại biểu Quốc hội).

Chi đầu tư phát triển bình quân khoảng 40% tổng chi

Nghị quyết xác định, tổng thu ngân sách Nhà nước giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt khoảng 16,4 triệu tỷ đồng; tỷ lệ huy động vào ngân sách bình quân khoảng 18% GDP. Cơ cấu thu tiếp tục được củng cố theo hướng bền vững, với tỷ trọng thu nội địa chiếm khoảng 87-88% tổng thu và thu ngân sách trung ương đến năm 2030 chiếm khoảng 53-54%.

Tổng chi ngân sách Nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 21,2 triệu tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển được ưu tiên với quy mô khoảng 8,51 triệu tỷ đồng, riêng kế hoạch đầu tư công trung hạn là 8,22 triệu tỷ đồng. Tỷ trọng chi đầu tư phát triển bình quân khoảng 40% tổng chi, trong khi chi thường xuyên khoảng 51-52%.

Ngân sách dành tối thiểu 3% tổng chi hằng năm cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khoảng 20% cho giáo dục, đào tạo, dạy nghề. Đồng thời, bố trí dự phòng ngân sách và nguồn lực bảo đảm an ninh tài chính quốc gia, giúp điều hành chủ động, linh hoạt trước các biến động.

Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng nền tài chính quốc gia hiệu quả, minh bạch, bền vững, thực hiện chính sách tài khóa chủ động, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Cùng với đó, tiếp tục cơ cấu lại ngân sách Nhà nước, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và sự chủ động của ngân sách địa phương; tập trung nguồn lực thực hiện các đột phá chiến lược, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đảm bảo quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội. Chính phủ xác định triệt để tiết kiệm, chống lãng phí, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính; duy trì an ninh, an toàn nền tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô.

Giữ bội chi khoảng 5% GDP, kiểm soát chặt nợ công

Nghị quyết của Quốc hội đặt mục tiêu bội chi ngân sách Nhà nước bình quân giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 5% GDP, trong đó bội chi ngân sách trung ương khoảng 4,4% GDP và ngân sách địa phương khoảng 0,6% GDP. Việc xác định mức bội chi hằng năm sẽ gắn với nhu cầu và tiến độ giải ngân đầu tư phát triển.

Về nợ công, các chỉ tiêu an toàn tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ: trần nợ công không quá 60% GDP, trần nợ Chính phủ và nợ nước ngoài của quốc gia không quá 50% GDP; nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ không quá 25% tổng thu ngân sách Nhà nước.

Tổng mức vay của Chính phủ giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 6,497 triệu tỷ đồng; trong đó tổng mức vay của ngân sách trung ương khoảng 6,327 triệu tỷ đồng.

Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 3,2 triệu tỷ đồng. Trường hợp tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tỷ giá, lãi suất biến động mạnh, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định phương án điều chỉnh nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ.

Tổng mức vay của chính quyền địa phương giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 622 nghìn tỷ đồng. Nghĩa vụ trả nợ của chính quyền địa phương khoảng 47 nghìn tỷ đồng.

Báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết trước khi bấm nút, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ xác định 13 nhóm giải pháp trọng tâm, bao trùm các lĩnh vực thu, chi ngân sách, quản lý bội chi và nợ công.

Về thu ngân sách Nhà nước, trọng tâm là hoàn thiện thể chế theo hướng phân phối, điều tiết hợp lý các nguồn lực tài chính, tạo nền tảng cho tăng trưởng bứt phá, đồng thời nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu bền vững.

Cùng với đó, tăng cường chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế; siết chặt quản lý nợ thuế, phấn đấu giảm tỷ lệ nợ thuế, phí xuống dưới 5% tổng thu. Công tác quản lý thu tiếp tục được hiện đại hóa, giảm tối đa chi phí tuân thủ và chi phí hành thu, từng bước hình thành nền tài chính số, nâng cao chất lượng dự báo.

Về chi ngân sách Nhà nước, ưu tiên hàng đầu là chi đầu tư phát triển, các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực then chốt theo các nghị quyết của Đảng, Bộ Chính trị. Trong đó, bố trí tối thiểu 2% tổng chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khoảng 20% cho giáo dục, đào tạo.

Đồng thời, thực hiện điều chỉnh chuẩn nghèo, chính sách lương hưu, an sinh xã hội và các chương trình mục tiêu quốc gia; tăng chi dự trữ quốc gia, nhất là đối với các mặt hàng chiến lược; củng cố nguồn dự phòng ngân sách nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

Bên cạnh đó, các giải pháp nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách được đẩy mạnh theo hướng gắn với phân cấp, phân quyền thực chất và trách nhiệm người đứng đầu. Việc đánh giá thực hiện được tiến hành hằng năm trên cơ sở tiến độ, nguồn lực và khả năng hấp thụ vốn, bảo đảm không dàn trải, không trùng lặp. Đồng thời, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, đặc biệt là các khoản chi hội nghị, hội thảo, công tác trong và ngoài nước.

Đối với bội chi và nợ công, các giải pháp tập trung bảo đảm huy động gắn với sử dụng hiệu quả nguồn lực. Mức bội chi ngân sách hằng năm được xác định phù hợp với nhu cầu và tiến độ giải ngân đầu tư công; kiên quyết không sử dụng vốn vay cho chi thường xuyên.

Công tác quản lý nợ công được thực hiện thống nhất, chủ động, bảo đảm an toàn, bền vững; điều hành các chỉ tiêu rủi ro theo thông lệ quốc tế, đồng thời chủ động rà soát, đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh khi cần thiết, nhưng không vượt các ngưỡng an toàn đã được Quốc hội phê duyệt.

Đối với vay vốn ODA và vay nước ngoài, định hướng là tập trung vào các dự án hạ tầng then chốt, lĩnh vực có khả năng lan tỏa cao; đồng thời kiên quyết cắt giảm các dự án chậm triển khai, kém hiệu quả, gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.