Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều ngày 22/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho biết, Nghị quyết 27 của Trung ương xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Tuy nhiên, đại biểu nhận thấy việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo luật còn một số điểm chưa đồng bộ. Cụ thể, Điều 9 của dự thảo Luật quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Trong khi đó, khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở thứ tự ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính. Điều 62 cũng chỉ coi chi tiền lương và các khoản có tính chất tiền lương là khoản "tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn".

Đại biểu cũng phân tích, với mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng, công chức loại A1 bậc 1 (áp dụng đối với người có trình độ đại học) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng. Ở khu vực tư nhân, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

"Những con số này cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và khu vực tư đều đang chịu áp lực lớn, đặc biệt tại các đô thị lớn. Từ đó, tôi đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung vào khoản 7 Điều 9 dự thảo Luật nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công; đồng thời nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương đối với khu vực tư trong Bộ luật Lao động. Đảm bảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững," đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị.

Đại biểu cũng đề nghị sửa khoản 2 Điều 70 theo hướng nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách Nhà nước hằng năm, thay vì để nội dung này ở vị trí sau cùng như dự thảo Luật.

Cần có "mức sàn" chi thường xuyên cho cấp xã

Về nguyên tắc phân cấp và phân bổ ngân sách cho cấp xã, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho biết cơ bản thống nhất với quy định giao HĐND cấp tỉnh quyết định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách địa phương. Quy định này phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Tuy nhiên, riêng đối với chi thường xuyên, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét quy định một khung tối thiểu áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Dự thảo Luật quy định chi thường xuyên là khoản chi bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước và tổ chức chính trị. Đây là điều kiện vận hành tối thiểu của hệ thống chính trị ở cơ sở, mang tính thống nhất trên toàn quốc, không phải khoản chi đặc thù của từng địa phương như chi đầu tư phát triển.

Nếu để cấp tỉnh hoàn toàn tự quyết định mức phân bổ chi thường xuyên, theo đại biểu, có thể dẫn đến tình trạng những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách phải xây dựng định mức phân bổ cho cấp xã thấp hơn các tỉnh, thành có nguồn thu dồi dào. Điều này tạo ra sự chênh lệch về điều kiện bảo đảm hoạt động của bộ máy chính quyền ở cơ sở.

Từ đó, đại biểu đề nghị giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu, tức "mức sàn", áp dụng thống nhất cho cấp xã trên toàn quốc, đồng thời có hệ số điều chỉnh đối với các khu vực đặc thù.

"Cần quy định HĐND cấp tỉnh căn cứ khung do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định để cụ thể hóa định mức phân bổ cho từng đơn vị hành chính cấp xã thuộc phạm vi quản lý, nhưng phải bảo đảm không thấp hơn "mức sàn" do Trung ương quy định, kể cả đối với những tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách," đại biểu kiến nghị.

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hoà. Ảnh: Media Quốc hội.

Kiểm soát nguồn lực từ sớm, từ xa

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hoà cũng cho rằng cần tiếp tục mạnh dạn giao quyền chủ động hơn cho địa phương trong quản lý, điều hành ngân sách và quyết định các hoạt động đầu tư công, góp phần giảm cơ chế "xin - cho", nhưng vẫn phải bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý phân cấp phải đi kèm các quy định chặt chẽ về tiêu chí, điều kiện, nguyên tắc sử dụng ngân sách; đồng thời có cơ chế xác định trách nhiệm của người có thẩm quyền quyết định đầu tư nếu dự án công trình chưa hội đủ yếu tố cần thiết.

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát nguồn lực, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị thiết lập hành lang pháp lý cho việc giám sát, kiểm soát ngay từ sớm, từ xa, bắt đầu từ quá trình xây dựng kế hoạch và quyết định chủ trương đầu tư. Cơ chế kiểm soát cần được thực hiện xuyên suốt từ lập dự án, đấu thầu, thi công, nghiệm thu đến thanh quyết toán công trình.

Đại biểu nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, kết nối với các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm toán, kiểm tra và giám sát, qua đó, kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm từ sớm, từ xa, hạn chế và ngăn chặn tiêu cực trong hoạt động đầu tư công.