Chiều ngày 23/12, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ cho ý kiến về các vấn đề liên quan hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, công nghệ, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam và các dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối Trung Quốc.

Đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm

Báo cáo tình hình triển khai các dự án đường sắt, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, đối với dự án tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, dự án thành phần 1 (đầu tư hạ tầng, kết nối các ga) đã được phê duyệt và khởi công 5 nhà ga đầu tiên vào ngày 19/12/2025; hiện đang khảo sát, thiết kế 16 nhà ga còn lại để khởi công trong quý 1/2026.

Đối với dự án thành phần 2, công tác khảo sát hiện trường, nhu cầu vận tải, số liệu khí tượng, thủy văn, vật liệu, bãi thải đã hoàn thành; phấn đấu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi vào tháng 3/2026, làm cơ sở thẩm định, phê duyệt trong tháng 7/2026. Ban Quản lý dự án đường sắt đang triển khai thiết kế kỹ thuật và chỉ định thầu tư vấn.

Về dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam, theo Bộ Xây dựng, đến nay, có 11/15 địa phương đã rà soát nhu cầu, xác định khu tái định cư; Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã kiểm đếm, lập phương án di dời các công trình điện; 12/15 địa phương đã báo cáo nhu cầu đăng ký vốn ngân sách Trung ương.

Công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi đang được thương thảo hợp đồng, dự kiến ký trong tháng 12/2025. Các gói thầu tư vấn khác đã phê duyệt nhiệm vụ, dự toán, đánh giá tác động môi trường và đang thực hiện thủ tục lựa chọn nhà thầu, bảo đảm tiến độ chung.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã thẩm định, công bố 37 tiêu chuẩn về đường sắt tốc độ cao – là các tiêu chuẩn chung được nhiều quốc gia áp dụng. Trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, các nội dung về công nghệ, quy mô sẽ được xác định cụ thể, chi tiết để làm cơ sở xem xét, quyết định. Một số nhà đầu tư đề xuất đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo hình thức kinh doanh, tuy nhiên cần có cơ chế đặc thù, đặc biệt và đánh giá kỹ lưỡng tác động.

Đối với đường sắt đô thị tại Hà Nội, thành phố đang triển khai tuyến số 3 đoạn Hà Nội – Hoàng Mai; lựa chọn tư vấn hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời được Thủ tướng cho phép huy động vốn ODA và vay nước ngoài. Tuyến số 5 Văn Cao – Hòa Lạc đã phê duyệt dự án thành phần 2 và khởi công, đang triển khai giải phóng mặt bằng. Tuyến số 2 đoạn Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo đã khởi công từ tháng 10/2025, đang được điều chỉnh theo mô hình TOD. Tuyến số 3 đoạn đi ngầm từ Cầu Giấy đến ga Hà Nội hiện đạt 72% khối lượng.

Tại TP HCM, thành phố đang triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị cho 7 tuyến đường sắt đô thị, trong đó điều chỉnh tuyến số 2 Bến Thành – Tham Lương và hoàn thiện thủ tục để khởi công vào ngày 19/1/2026. Ngày 28/11/2025, Bộ Xây dựng đã làm việc với Hà Nội và TP HCM để thống nhất định hướng, tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng cho đường sắt đô thị; việc áp dụng các tiêu chuẩn hiện không gặp vướng mắc.

Lựa chọn phương thức đầu tư tối ưu nhất

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là Bộ Xây dựng, đã triển khai tích cực và đạt nhiều kết quả quan trọng đối với các dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, các tuyến kết nối với Trung Quốc, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP HCM.

Thủ tướng nhấn mạnh, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là dự án được Đảng, Nhà nước, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Tổng Bí thư Tô Lâm đặc biệt quan tâm; nhân dân kỳ vọng, mong đợi. Sau hơn một năm triển khai, nhất là từ khi Quốc hội ban hành Nghị quyết về chủ trương đầu tư, Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương đã nghiêm túc thực hiện chỉ đạo, đạt nhiều kết quả, nhất là cơ bản hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách – dù đây là lĩnh vực mới, khó.

Thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng rà soát lại các tiêu chuẩn, quy chuẩn trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam để lựa chọn công nghệ phù hợp, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, kinh tế, chính trị, đối ngoại, quốc phòng – an ninh, khả năng chuyển giao công nghệ và vận hành.

Trên cơ sở đó, xây dựng tiêu chí lựa chọn phương thức đầu tư tối ưu nhất, bảo đảm công khai, minh bạch, khả thi, hài hòa lợi ích và phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Thủ tướng giao trong tháng 1/2026, Bộ Xây dựng phối hợp các Bộ, ngành hoàn thành đánh giá tác động các phương thức đầu tư, đề xuất cơ chế, chính sách trình Chính phủ; khẩn trương hoàn thành lựa chọn tư vấn khảo sát; hướng dẫn địa phương triển khai ngay giải phóng mặt bằng; tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ; đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo nhân lực và nội địa hóa tối đa để phát triển ngành công nghiệp đường sắt.

Đối với tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Thủ tướng yêu cầu triển khai đúng và vượt tiến độ dự án thành phần một đã khởi công; hoàn thành lập báo cáo tiền khả thi và Hiệp định nối ray Việt Nam – Trung Quốc trong tháng 3/2026.

Với các tuyến Đồng Đăng – Hà Nội và Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng, Bộ Xây dựng được giao đẩy nhanh công tác quy hoạch.

Đối với đường sắt đô thị Hà Nội và TP HCM, Thủ tướng đề nghị hai thành phố lựa chọn công nghệ đồng bộ, liên thông, có khả năng dùng chung, bảo đảm tiên tiến, hiện đại, lâu dài; từng bước nội địa hóa, chuyển giao công nghệ, hình thành chuỗi cung ứng trong nước.

Tiếp đó, vào tối cùng ngày, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thường trực Chính phủ đã họp về tình hình triển khai dự án xây dựng điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo tập trung, hoàn thiện nhiều thể chế liên quan để triển khai dự án, trong đó ban hành nhiều luật, nghị định, thông tư. Phía Việt Nam cũng đã làm việc với phía Nga nhiều lần. Đến nay, hai bên đang đàm phán Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy.

Tại cuộc họp, Thường trực Chính phủ đã cho ý kiến nhằm giải quyết dứt điểm trong tháng 1/2026 một số nội dung còn vướng mắc để triển khai dự án, đồng thời tiếp tục tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trên thực tế liên quan đến giải phóng mặt bằng và các vấn đề khác của dự án chiến lược này.