Ảnh minh hoạ: VGP.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP ngày 19/5 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Dân số.

Nghị định quy định chi tiết điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mức hỗ trợ tài chính và trình tự, thủ tục thực hiện việc hỗ trợ tài chính khi sinh con theo quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Dân số; phạm vi, đối tượng, mức hỗ trợ khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh theo lộ trình ưu tiên.

Điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai

Theo Luật Dân số, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.

Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định, để được hưởng chế độ này, tại thời điểm sinh con, lao động nữ phải có một con đẻ còn sống; trường hợp lao động nam thì người vợ cũng phải đang có một con đẻ còn sống.

Nghị định đồng thời nêu rõ, trường hợp thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên nhưng bị sảy thai, thai chết lưu hoặc thai chết trong khi chuyển dạ theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội sẽ không được tính để hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định trên.

Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Người kê khai hồ sơ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin kê khai.

Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng

Nghị định 168/2026/NĐ-CP cũng quy định từ ngày 1/1/2027, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng.

Mức hỗ trợ này cũng áp dụng với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người và phụ nữ sinh con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế. Trường hợp cùng lúc thuộc nhiều nhóm đối tượng vẫn chỉ được hưởng một mức hỗ trợ.

Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu căn cứ thông tin từ hệ thống liên thông thủ tục đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và các cơ sở dữ liệu có sẵn để quyết định hỗ trợ kinh phí và thực hiện chi trả cho phụ nữ sinh con theo quy định trên cùng với thời điểm đăng ký khai sinh. Kinh phí hỗ trợ tài chính do ngân sách địa phương bảo đảm.

Theo nghị định, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người được hưởng chính sách hỗ trợ từ ngày 1/7/2026. Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh dưới mức thay thế được hưởng chính sách hỗ trợ từ ngày 1/1/2027.

Phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc một số bệnh bẩm sinh

Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định cụ thể việc khám, sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm phát hiện sớm một số bệnh bẩm sinh.

Theo đó, phụ nữ mang thai được hỗ trợ sàng lọc 4 bệnh trước sinh gồm: hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau và bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh).

Trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc 5 bệnh gồm: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và dị tật tim bẩm sinh nặng.

Mức hỗ trợ khám sàng lọc các bệnh bẩm sinh trước sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không vượt quá 900.000 đồng/trường hợp và các bệnh bẩm sinh sơ sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không vượt quá 600.000 đồng/trường hợp.

Khoản hỗ trợ này được chi trả trực tiếp cho các cơ sở y tế thực hiện lấy mẫu và sàng lọc.

Phương thức thực hiện khám sàng lọc các bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh thực hiện theo quy định pháp luật về giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách Nhà nước từ nguồn kinh phí chi thường xuyên.

Đối với cơ sở thực hiện sàng lọc trước sinh, sơ sinh khi được Nhà nước đặt hàng giao hoặc nhiệm vụ mà chưa đủ năng lực thực hiện toàn bộ gói dịch vụ thì được phép ký hợp đồng hỗ trợ chuyên môn với các cơ sở y tế khác đáp ứng đủ năng lực chuyên môn.

Về lộ trình thực hiện, từ ngày 1/7 đến hết 31/12/2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội và người dân tại vùng đặc biệt khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo sẽ được sử dụng miễn phí các gói sàng lọc trước sinh, sơ sinh từ ngân sách Nhà nước.

Từ ngày 1/1/2027, chính sách hỗ trợ sẽ mở rộng áp dụng cho tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên cả nước thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035.

Chính sách này được duy trì cho đến khi các dịch vụ sàng lọc trước sinh, sơ sinh được đưa vào danh mục chi trả của bảo hiểm y tế theo lộ trình điều chỉnh mức đóng và khả năng cân đối quỹ bảo hiểm y tế.