Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 3 đã giảm xuống 51,2 điểm từ mức 54,3 điểm của tháng 2. Dù vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm - cho thấy điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện và kéo dài chuỗi tăng lên 9 tháng liên tiếp, song đây là mức cải thiện thấp nhất kể từ tháng 9/2025.

Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam qua các năm. Số liệu được thu thập từ ngày 12-23/3/2026. Nguồn: S&P Global PMI

Áp lực chi phí tăng, giá đầu ra lập đỉnh gần 15 năm

Điểm đáng chú ý của kỳ khảo sát này là tác động của cuộc xung đột Trung Đông đối với lạm phát. Giá dầu tăng đã đẩy chi phí nhiên liệu, vận tải và cước phí đi lên. Gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát của S&P Global ghi nhận chi phí đầu vào tăng trong tháng 3, với tốc độ mạnh nhất kể từ tháng 4/2022.

Áp lực chi phí đã nhanh chóng được chuyển sang khách hàng, khiến giá đầu ra tăng với một trong những tốc độ mạnh nhất kể từ năm 2011. Mức tăng giá trong tháng 3 cũng là cao nhất trong gần 15 năm.

Giá cả tăng mạnh đã phần nào kìm hãm nhu cầu. Dù vậy, tổng số lượng đơn đặt hàng mới vẫn tiếp tục tăng khi một số khách hàng đẩy nhanh mua hàng trước nguy cơ tăng giá. Tuy nhiên, tốc độ tăng đơn hàng mới chỉ ở mức nhẹ và thấp nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Nhu cầu từ thị trường quốc tế cũng suy yếu, làm giảm đáng kể số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới.

Mặt khác, sản lượng sản xuất trong tháng 3 vẫn tăng, tháng thứ 11 liên tiếp, dù là tốc độ tăng thấp nhất kể từ tháng 6/2025.

Xu hướng chi phí đầu vào cao, tốc độ tăng đơn hàng chậm là hai yếu tố làm các nhà sản xuất thận trọng hơn trong hoạt động mua sắm. S&P Global cho biết, hoạt động mua hàng hóa đầu vào giảm đáng kể, chấm dứt chuỗi tăng kéo dài 8 tháng, đồng thời tồn kho hàng mua cũng giảm theo.

Hoạt động vận tải gián đoạn, các doanh nghiệp thận trọng

Đối với những doanh nghiệp vẫn tiến hành mua đầu vào, thời gian giao hàng của nhà cung cấp bị kéo dài đáng kể, ghi nhận mức chậm trễ lớn nhất trong 4 năm qua. Nguyên nhân chủ yếu được cho là chi phí nhiên liệu tăng làm gián đoạn hoạt động vận tải.

Song song với việc cắt giảm mua hàng, các nhà sản xuất cũng bắt đầu thu hẹp quy mô lao động. Số lượng việc làm giảm, lần đầu tiên trong 6 tháng, trong bối cảnh một số doanh nghiệp gặp khó khăn khi thay thế nhân sự nghỉ việc và lấy đầy sự trồi sụt của số lượng lao động thời vụ.

Khi lực lượng lao động thu hẹp và nguồn cung nguyên vật liệu gặp trở ngại, lượng công việc tồn đọng đã tăng nhẹ trong tháng 3, đánh dấu lần tăng đầu tiên trong 4 tháng.

Trong một số trường hợp, các doanh nghiệp đã sử dụng hàng tồn kho thành phẩm để đáp ứng đơn hàng, khiến lượng tồn kho sau sản xuất giảm đáng kể.

Niềm tin kinh doanh cũng suy giảm xuống mức thấp nhất trong 6 tháng do lo ngại về tác động của xung đột Trung Đông đối với nhu cầu, giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu toàn cầu. Dù vậy, với kỳ vọng nhu cầu cơ bản vẫn ổn định, nhiều doanh nghiệp tiếp tục dự báo sản lượng sẽ tăng trong năm tới.