Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025). Ảnh: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Phát biểu tại lễ công bố báo cáo, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, năm nay đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi PCI bước sang năm thứ 21 của hành trình lắng nghe tiếng nói doanh nghiệp, phản ánh chất lượng điều hành kinh tế và thúc đẩy cải cách môi trường kinh doanh trên phạm vi cả nước.

Theo Chủ tịch VCCI, từ một sáng kiến ban đầu, PCI đã trở thành thước đo tin cậy, đồng hành cùng các địa phương trong nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và nuôi dưỡng khu vực kinh tế tư nhân, khu vực đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia.

Chủ tịch VCCI cho biết, báo cáo năm nay được công bố trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng đạt tốc độ tăng trưởng GDP hai con số từ năm 2026.

Song hành với mục tiêu đó là ba cuộc cải cách đồng thời chưa từng có tiền lệ, gồm sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố; chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp; và thể chế hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, lần đầu tiên khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Triết lý lập pháp cũng đang chuyển dịch căn bản theo hướng kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, với phương châm luật pháp phải mở đường cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng, thay vì tư duy không quản được thì cấm, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ, Quảng Ninh nằm trong nhóm dẫn đầu

Theo công bố của VCCI, điểm PCI trung vị toàn quốc năm nay đạt 63,9/100 điểm, cho thấy dòng chảy cải cách môi trường kinh doanh vẫn được duy trì.

VCCI không công bố thứ hạng cụ thể mà vinh danh 5 địa phương thuộc nhóm điều hành xuất sắc, gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh (theo thứ tự bảng chữ cái).

Điểm chung của nhóm dẫn đầu là có cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5/9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Trong đó, Bắc Ninh nổi bật ở chỉ số chính quyền kiến tạo và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Đà Nẵng tiếp tục duy trì thế mạnh về khả năng gia nhập thị trường, đứng đầu toàn quốc ở tiêu chí này.

Hải Phòng gây chú ý khi có tới 7/9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm địa phương đạt điểm cao nhất cả nước, cho thấy chất lượng điều hành đồng đều ở nhiều lĩnh vực.

Trong khi đó, Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về khả năng tiếp cận nguồn lực, còn Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao ở chỉ số cạnh tranh bình đẳng và chính quyền kiến tạo.

Với hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP HCM, kết quả PCI 2025 cho thấy Hà Nội đạt điểm tương đối cao ở khả năng tiếp cận nguồn lực và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, song điểm cạnh tranh bình đẳng còn thấp. Trong khi đó, TPHCM có mặt bằng điểm số đồng đều hơn, nổi bật ở khả năng cạnh tranh bình đẳng và tiếp cận nguồn lực.

Điểm nhấn quan trọng của kỳ công bố năm nay là sự ra mắt của PCI 2.0 - phiên bản nâng cấp toàn diện của Chỉ số Năng lực Cạnh tranh cấp tỉnh.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, PCI 2.0 được thiết kế để đo lường chất lượng điều hành trong không gian hành chính mới với 34 tỉnh, thành phố, đồng thời mở rộng phạm vi đánh giá từ "môi trường kinh doanh" sang "hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân" toàn diện. Bộ chỉ số mới gồm 9 chỉ số thành phần, phản ánh từ điều kiện gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, cho đến mức độ cạnh tranh bình đẳng và vai trò kiến tạo của chính quyền.

Lần đầu công bố chỉ số đo hiệu quả phát triển khu vực kinh tế tư nhân (BPI)

Một điểm mới đáng chú ý khác của báo cáo năm nay là lần đầu công bố Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). Theo VCCI, BPI 2025 đo lường hiệu quả phát triển của khu vực kinh tế tư nhân thông qua 23 tiêu chí, tập trung vào sức khỏe doanh nghiệp, khả năng đổi mới sáng tạo, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và năng lực sinh lời.

Kết quả cho thấy sự phân hóa khá rõ giữa các địa phương. Ba địa phương dẫn đầu có khoảng cách đáng kể so với phần còn lại. Điểm trung vị BPI 2025 cả nước đạt 4,2, trong khi TP HCM đạt 5,67, Hà Nội 5,51, Quảng Ninh 5,33.

TP HCM đứng đầu cả nước về hiệu quả kinh tế tư nhân nhờ quy mô thị trường lớn và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố có số doanh nghiệp tư nhân thành lập mới và doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân cao nhất cả nước. Đồng thời, mức độ tham gia chuỗi cung ứng nước ngoài của doanh nghiệp tại đây cũng dẫn đầu.

Hà Nội xếp thứ hai nhờ năng lực nghiên cứu phát triển và mức độ kết nối mạnh với chuỗi cung ứng trong nước. Mật độ doanh nghiệp thành lập mới đạt 3,7 doanh nghiệp trên 1.000 dân; số doanh nghiệp đang hoạt động đạt 22,22 doanh nghiệp trên 1.000 dân.

Trong khi đó, Quảng Ninh đứng thứ ba nhờ cấu trúc phát triển cân bằng, đặc biệt nổi bật ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi tại địa phương này đạt hơn 72%, cao nhất cả nước.

Về Báo cáo Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2025, theo Chủ tịch VCCI, báo cáo được xây dựng với phạm vi rộng hơn và chiều sâu phân tích lớn hơn so với các kỳ công bố trước.

Báo cáo không chỉ đánh giá chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh mà còn khái quát toàn diện bức tranh khu vực kinh tế tư nhân, từ đặc điểm cấu trúc, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đến thực trạng và khả năng chống chịu của hơn 6 triệu hộ kinh doanh, cùng những đánh giá ban đầu về năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khảo sát năm nay thu thập phản hồi từ khoảng 4.000 doanh nghiệp tư nhân trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, kết hợp với khảo sát riêng hơn 1.000 hộ kinh doanh trên 34 tỉnh, thành phố. Kết quả khảo sát cho thấy cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận những tiến bộ trong minh bạch thông tin, cải cách thủ tục hành chính trực tuyến và chất lượng thiết chế pháp lý.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch VCCI, báo cáo cũng phát lộ nhiều điểm nghẽn đáng quan ngại. Trong đó, khó khăn trong tìm kiếm khách hàng tăng mạnh; khả năng tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc nặng vào tài sản thế chấp; chi phí không chính thức vẫn còn phổ biến trong nhiều khâu tương tác với khu vực công; trong khi đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân còn ở mức khiêm tốn so với khu vực và thế giới.

Đặc biệt, khu vực hộ kinh doanh đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận mỏng với tâm lý phòng thủ là chủ đạo, trong khi gánh nặng tuân thủ pháp lý trở thành áp lực lớn nhất mà họ đang phải đối mặt.

Chủ tịch VCCI cho rằng, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bước vào giai đoạn bứt phá nếu những điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được tháo gỡ quyết liệt trong 12-18 tháng tới.

Ông Hồ Sỹ Hùng kỳ vọng, PCI 2.0 cùng BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới. "Để đạt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp," Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.