Trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, chiều 8/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự Phiên họp hẹp của lãnh đạo các nước ASEAN. Phiên họp có chủ đề thảo luận chính là ứng phó với khủng hoảng năng lượng phát sinh từ căng thẳng địa chính trị và bài học kinh nghiệm dành cho ASEAN.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các Trưởng đoàn tham dự Phiên họp hẹp Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. Ảnh: TTXVN

Tại phiên họp, các nhà lãnh đạo chia sẻ quan ngại trước tác động sâu sắc và toàn diện của biến động địa chính trị phức tạp thời gian qua, đặc biệt là xung đột ở Trung Đông, đối với khu vực.

Để ứng phó với tác động của khủng hoảng, các nhà lãnh đạo ASEAN nhất trí cần tăng cường đoàn kết và đẩy mạnh hợp tác nhằm nâng cao tự chủ chiến lược. Đồng thời, ASEAN cần có tiếng nói chung mạnh mẽ về các vấn đề quốc tế then chốt, trong đó có an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, với mục tiêu bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển của khu vực.

Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ với đánh giá của các nhà lãnh đạo ASEAN và nhấn mạnh trong môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định, ASEAN không thể chỉ thích ứng với thay đổi mà phải đi trước, dẫn dắt, và định hình thay đổi.

Theo đó, Thủ tướng nêu 3 đề xuất trọng tâm cho ASEAN trong bối cảnh mới.

Thứ nhất, ASEAN cần đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin trong quan hệ quốc tế, thông qua việc kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế. Theo đó, ASEAN cần tích cực góp phần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên thế giới cũng như trong khu vực.

Ở Biển Đông, ASEAN cần nỗ lực cùng Trung Quốc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm đạt Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982 theo lộ trình thỏa thuận.

Quang cảnh phiên họp hẹp. Ảnh: Facebook/Bongbong Marcos

Thứ hai, trong một thế giới đầy biến động, ASEAN cần đón đầu thay đổi bằng cách chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng. Từ bài học Trung Đông, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có, nhất là các khuôn khổ hợp tác với các đối tác, để thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, triển khai ngoại giao phòng ngừa.

Các cơ chế và công cụ giải quyết tranh chấp của Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) cần được khai thác hiệu quả nhằm thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề khác biệt.

Thứ ba, nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm là lựa chọn duy nhất giúp ASEAN đứng vững và vượt qua những thách thức đa chiều hiện nay. Trước cạnh tranh nước lớn và sức ép chọn bên, ASEAN càng cần củng cố đoàn kết, thống nhất và ứng xử cân bằng với các đối tác. ASEAN phải giữ vững vai trò trung tâm, định hình chương trình nghị sự tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời tiếp tục mở rộng không gian phát triển thông qua thúc đẩy quan hệ đối ngoại với các đối tác tiềm năng.