Ảnh minh họa: Những người lớn tuổi có cơ hội chứng kiến thế hệ thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư trưởng thành. Điều này thúc đẩy nhu cầu kéo dài "tuổi thọ" của tài sản.

Vấn đề này được các chuyên gia HSBC đề cập trong bài viết phát hành ngày 9/9 với tiêu đề "Sống lâu, đầu tư vào đâu? Điều chỉnh danh mục theo tuổi thọ". Theo HSBC, một trong những bài học đầu tiên mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng nhận ra là các con số có thể dễ dàng thay đổi và điều đó không chỉ gói gọn trong phạm vi giá tài sản.

Trong những năm gần đây, quan niệm về thời gian nắm giữ một khoản đầu tư cũng như thời hạn của toàn bộ danh mục đã thay đổi một cách sâu sắc. Nguyên nhân cốt lõi của sự thay đổi này nằm ở tuổi thọ ngày càng gia tăng của con người,

Thứ nhất, chiến lược truyền thống là rút dần khỏi đời sống kinh doanh sau tầm tuổi 60 không còn thật sự phù hợp khi tuổi thọ trung bình tại nhiều thị trường phát triển như Monaco và Thuỵ Sĩ ở châu Âu hay Nhật Bản, Hàn Quốc và Hong Kong ở châu Á đang tiến gần đến mốc 90 tuổi.

Thứ hai, quan niệm lâu nay cho rằng nhà đầu tư nên phân bổ danh mục với "tỷ trọng trái phiếu tương ứng với số tuổi" cũng ngày càng ít được ưa chuộng trong một thập kỷ vừa qua. Theo chiến lược này, một người 80 tuổi thì phân bổ khoảng 80% danh mục đầu tư vào trái phiếu.

Thế nhưng, thay vì tìm cách tăng tỷ trọng trái phiếu để củng cố mục tiêu bảo toàn vốn trong bối cảnh tuổi thọ gia tăng, nhiều nhà đầu tư lớn tuổi hiện nay lại lựa chọn giảm tỷ trọng này. Sự thay đổi trong tư duy này bắt nguồn từ yếu tố tuổi thọ nhưng thường diễn ra một cách vô thức.

Bà Esty Dwek, Giám đốc Bộ phận Tư vấn Đầu tư khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi, HSBC Private Banking, chia sẻ: "Những tiến bộ trong y tế và lối sống giúp con người sống thọ hơn, đồng thời cũng khiến họ cảm thấy trẻ trung ngay cả khi đã lớn tuổi. Chúng tôi gặp không ít khách hàng cao tuổi nhưng họ hoàn toàn không xem mình là người già. Họ cảm thấy vẫn còn rất nhiều thời gian để chấp nhận rủi ro cao hơn, tiếp tục điều hành doanh nghiệp hoặc thậm chí khởi nghiệp nhiều lần nữa".

Ông Georgios Leontaris, Giám đốc Đầu tư Thuỵ Sĩ và thị trường châu Âu, Trung Đông và châu Phi, HSBC Private Banking, cho biết diễn biến của thị trường tài chính cũng góp phần củng cố quan điểm này.

Ông nhận định: "Đầu tư vào tài sản rủi ro mang lại hiệu quả rất tốt kể từ sau Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu cuối những năm 2000. Thị trường cũng có lúc suy giảm nhưng không quá lâu và thực tế sau đó đã phục hồi nhanh chóng. Diễn biến này giúp nhiều nhà đầu tư lớn tuổi tự tin gia tăng mức độ chấp nhận rủi ro. Họ tin rằng mình có đủ thời gian để vượt qua các đợt biến động tiếp theo và tiếp tục để thị trường tạo ra giá trị cho họ".

Bà Esty Dwek cũng nhấn mạnh sự khác biệt rõ rệt giữa các thế hệ: Nhà đầu tư trẻ chủ động hơn trong việc hoạch định tài chính cho một cuộc sống trường thọ hơn. Bà chia sẻ: "Nhà đầu tư thuộc thế hệ Gen Z và Millennials chắc chắn muốn hiểu rõ hơn, đi sâu vào các chi tiết của hoạch định tài sản dài hạn".

Đánh giá lại "tuổi thọ" của tài sản

Với nhiều người, một trong những lợi ích lớn nhất khi sống lâu hơn là có cơ hội chứng kiến thế hệ thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư trưởng thành. Khi thực sự gắn bó với nhiều thế hệ trong gia đình và mong muốn tận mắt chứng kiến con cháu phát triển, nhiều nhà đầu tư có giá trị tài sản ròng cao (HNW) và siêu cao (UHNW) chuyển sang lập kế hoạch đầu tư đa thế hệ với tầm nhìn dài hạn.

Bà Esty Dwek nhận định: "Một trong những thay đổi lớn chúng tôi quan sát thấy là thời gian đầu tư của khách hàng đang ngày càng dài hơn. Đặc biệt, nhiều doanh nhân muốn tài sản của mình có thể tồn tại qua nhiều thế kỷ. Họ không chỉ nghĩ đến tuổi thọ của bản thân mà còn quan tâm đến "tuổi thọ" của tài sản".

Điều đó thay đổi cách nhà đầu tư HNW và UHNW nhìn nhận về phân bổ tài sản và khẩu vị rủi ro. Danh mục được tối ưu để vừa tạo đủ thu nhập cho thế hệ hiện tại, vừa tạo tăng trưởng cho các thế hệ kế tiếp.

Ông Georgios Leontaris cho rằng đây chính là lý do khiến các phương tiện đầu tư dạng đóng ngày càng phổ biến. Ông chia sẻ: "Các nhà đầu tư sẵn sàng đánh đổi tính thanh khoản ngắn hạn để phân bổ vốn sang các khoản đầu tư dài hạn vào dự án hạ tầng vì các khoản đầu tư này được thiết kế với mục đích tạo ra lợi suất cao hơn. Chúng tôi nhận thấy các khoản đầu tư này khá hấp dẫn đối với các nhà đầu tư lớn tuổi - những người tin rằng họ vẫn còn 20 hoặc 30 năm nữa để hưởng lợi từ đó".

Nguyên tắc cơ bản trong lập kế hoạch đầu tư dài hạn hiệu quả

Theo đó, chuyên gia HSBC gợi ý một số nguyên tắc quan trọng cần lưu ý khi hoạch định tài chính theo tuổi thọ của bản thân và lập kế hoạch cho thế hệ sau này:

Thứ nhất, xác định kỳ hạn đầu tư. Cụ thể, cần xác định mình đang đầu tư với tầm nhìn bao xa và hướng đến điều gì. Quan trọng là phải hiểu rõ mục tiêu, khẩu vị rủi ro cũng như những người thừa kế hoặc người thụ hưởng bạn cần xem xét đưa vào kế hoạch.

Trên thực tế, điều này đồng nghĩa với việc mở rộng tầm nhìn khi lập kế hoạch và xây dựng danh mục vừa hỗ trợ tăng trưởng tài sản vừa tạo thu nhập cho nhiều thế hệ trong nhiều thập kỷ, hay nói cách khác là đầu tư hiệu quả theo tuổi thọ.

Thời gian đầu tư dài hơn còn mang lại lợi ích bổ sung từ lãi kép (tái đầu tư lợi nhuận để sinh thêm lời) và đồng thời mở ra cơ hội tham gia vào các lĩnh vực mới có tiềm năng phát triển trong tương lai.

Thứ hai, tạo sức bền và sự linh hoạt. Chiến lược đầu tư trải dài qua nhiều thập kỷ vừa cần có sức bền, vừa cần sự linh hoạt: bền bỉ để vượt qua biến động thị trường, linh hoạt để thích ứng với những thay đổi của từng cá nhân và gia đình theo thời gian.

Việc thường xuyên rà soát danh mục để cập nhật mức độ chấp nhận rủi ro và tái cân bằng tỷ trọng tài sản cũng giúp đảm bảo cơ cấu đầu tư phù hợp với những thay đổi về kỳ hạn và mục tiêu. Do đó, phân bổ tài sản trở thành một quá trình gồm nhiều giai đoạn.

"Chúng ta cũng cần lưu ý rằng quản lý danh mục hiệu quả chỉ là một phần trong hoạch định kế hoạch thừa kế mang tính bao quát hơn, nhằm tạo điều kiện chuyển giao tài sản cho thế hệ kế tiếp thuận lợi. Điều này đòi hỏi sự linh hoạt để điều chỉnh kế hoạch cũng như duy trì trao đổi thường xuyên nhằm thống nhất mục tiêu và hạn chế xung đột có thể phát sinh trong tương lai," chuyên gia HSBC nhận định.

Ông Georgios Leontaris, Giám đốc Đầu tư Thuỵ Sĩ và thị trường châu Âu, Trung Đông và châu Phi, HSBC Private Banking. Ảnh: HSBC.

Thứ ba, ưu tiên đa dạng hoá. Ngày càng nhiều nhà đầu tư tìm cách tối ưu lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro thông qua đa dạng hóa danh mục đầu tư. Họ có thể thực hiện dưới nhiều hình thức, chẳng hạn như đa dạng hóa theo khu vực địa lý, ngành và nhóm tài sản.

Đa dạng hóa theo chiều rộng kết hợp với phân bổ tài sản linh hoạt có thể giúp quản trị rủi ro qua nhiều chu kỳ thị trường cũng như những thay đổi sâu rộng của nền kinh tế tất yếu có thể xảy ra khi chúng ta sống thọ hơn.

Bà Esty Dwek đề xuất: "Nếu xây dựng một danh mục đa dạng với tầm nhìn dài hạn ngay từ đầu, về cơ bản, bạn có thể để danh mục tự vận hành và chỉ cần điều chỉnh nhẹ ở một vài điểm nhỏ. Đa dạng hóa danh mục đầu tư giúp bạn có thêm thời gian dành cho những việc khác thay vì phải liên tục can thiệp vào danh mục. Đồng thời, điều này cũng góp phần ổn định lợi nhuận".

Thứ tư, lợi nhuận tài chính không phải là tất cả. Chiến lược đầu tư cho người sống thọ thường có nhiều tiêu chí hơn để đánh giá thành công. Cách tiếp cận toàn diện này trong hoạch định tài sản bao gồm an sinh mọi mặt, thời gian một người có thể sống khỏe mạnh và sự viên mãn trong cuộc sống cá nhân mỗi người.

Có một khía cạnh liên quan đến đầu tư khi chúng ta sống thọ. Georgios Leontaris nhận định: "Các lĩnh vực như công nghệ sinh học hay chăm sóc sức khoẻ mở ra cơ hội lợi ích về mặt cuộc sống cá nhân lẫn tài chính. Những công ty hoạt động trong lĩnh vực này đang nỗ lực cải thiện chất lượng cuộc sống của tất cả chúng ta".

Một khía cạnh khác là nhìn nhận sự trường thọ theo một nghĩa rộng hơn. Như Esty Dwek kết luận: "Nhiều nhà đầu tư trẻ liên hệ tuổi thọ của bản thân với "tuổi thọ" của hành tinh này. Họ đang hướng tới những chiến lược đầu tư có yếu tố bền vững và xã hội. Phụ nữ nói chung đặc biệt quan tâm đến đầu tư mang tính đạo đức".

Quản lý danh mục đầu tư cho một cuộc đời trăm tuổi không chỉ đơn thuần là đảm bảo nguồn vốn có thể duy trì trong thời gian dài. Điều quan trọng hơn là thích ứng với nhu cầu thay đổi của những người sẽ tiếp cận và sử dụng nguồn vốn đó, cũng như những quan điểm ngày càng thay đổi về việc nên đầu tư vào đâu và đầu tư như thế nào.

Kế hoạch cần đủ linh hoạt để thích ứng với nhiều giai đoạn chuyển đổi trong cuộc sống đối với cả chủ sở hữu danh mục lẫn những người thừa kế. Điều này đòi hỏi sự phù hợp với các giá trị cũng như kỳ vọng của gia đình. Những danh mục có sức bền, đa dạng hóa tốt và chú trọng tương lai sẽ giúp đảm bảo rằng tài sản không chỉ phục vụ tốt cho một đời người, mà còn có thể tạo giá trị cho nhiều thế hệ tiếp nối.