Ủy ban sông Mekong Việt Nam có nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ các phương hướng, giải pháp xử lý những vấn đề quan trọng mang tính liên ngành, liên quốc gia trên lưu vực sông Mekong. Phạm vi bao gồm các lưu vực sông Cửu Long và sông Sê San - Srêpốk của Việt Nam.
Ủy ban giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, đôn đốc sự phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan trong theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động trên lưu vực sông Mekong. Đồng thời, đôn đốc việc thực hiện Hiệp định Hợp tác Phát triển Bền vững lưu vực sông Mekong và các quy định liên quan.
Ủy ban cũng có nhiệm vụ phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương trình Thủ tướng Chính phủ các chương trình, đề án, dự án về phát triển bền vững, quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên nước trên lưu vực sông Mekong. Đơn vị này cũng phải theo dõi việc triển khai các quy hoạch, chương trình và dự án đã được phê duyệt.
Ủy ban là đầu mối hợp tác với các quốc gia trong lưu vực Mekong, các tổ chức quốc tế và các đối tác liên quan. Cơ quan này cũng tham gia các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong.
Ủy ban tổ chức nghiên cứu khoa học - công nghệ và đề xuất giải pháp giảm thiểu tác động từ các hoạt động phát triển ở thượng nguồn đối với Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu; theo dõi, giám sát việc khai thác, sử dụng tài nguyên nước nhằm bảo đảm sử dụng công bằng, hợp lý nguồn nước và bảo vệ lợi ích của Việt Nam.
Bên cạnh đó, Ủy ban xây dựng cơ sở dữ liệu về tài nguyên nước và các tài nguyên liên quan trên lưu vực sông Mekong. Trong đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền về sử dụng và quản lý bền vững nguồn nước, cũng như huy động nguồn lực trong nước và quốc tế để hỗ trợ các nhiệm vụ về tài nguyên nước và bảo vệ môi trường trên các lưu vực sông Cửu Long và sông Sê San – Srêpốk.
Cơ cấu tổ chức của Ủy ban sông Mekong Việt Nam
Chủ tịch Ủy ban sông Mekong Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời là Ủy viên Hội đồng Ủy hội sông Mekong quốc tế của Việt Nam.
Các Phó Chủ tịch gồm: Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Phó Chủ tịch Thường trực), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Ủy viên của Ủy ban là đại diện lãnh đạo các Bộ: Công Thương, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Quốc phòng, Công an. Chánh Văn phòng Ủy ban sông Mekong Việt Nam kiêm Ủy viên Ủy ban Liên hợp Ủy hội sông Mekong quốc tế của Việt Nam.
Ủy viên của Ủy ban còn có đại diện lãnh đạo các cục thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, gồm: Cục Quản lý tài nguyên nước, Cục Môi trường, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi.
Tham gia Ủy ban còn có đại diện lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố có diện tích hoặc địa giới hành chính thuộc lưu vực sông Cửu Long và lưu vực sông Sê San – Srêpốk, gồm: An Giang, Cà Mau, Cần Thơ, Đắk Lắk, Đồng Tháp, Gia Lai, Lâm Đồng, Tây Ninh, Vĩnh Long và Quảng Ngãi.
Ngoài ra còn có đại diện lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam; đại diện một số tổ chức khai thác, sử dụng nước hoặc xả nước thải vào nguồn nước có quy mô lớn; các nhà khoa học và tổ chức chính trị – xã hội. Các thành phần này được mời tham dự các cuộc họp của Ủy ban và các Tiểu ban khi cần thiết.
Ủy ban sông Mekong Việt Nam có hai Tiểu ban là Tiểu ban lưu vực sông Cửu Long và Tiểu ban lưu vực sông Sê San – Srêpốk.
Văn phòng Thường trực của Ủy ban là cơ quan giúp việc của Ủy ban sông Mekong Việt Nam, đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Văn phòng có văn phòng đại diện tại TP.HCM.
Lãnh đạo Văn phòng Thường trực gồm Chánh Văn phòng và không quá 3 Phó Chánh Văn phòng chuyên trách. Các chức danh này do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch Ủy ban sông Mekong Việt Nam bổ nhiệm và miễn nhiệm.
