Tạo ra những nông sản đặc trưng
Thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, thời gian qua tỉnh Hải Dương đã tích cực chuyển đổi đất kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị cao, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh, tập trung quy mô lớn. Ngành nông nghiệp Hải Dương đã có nhiều chính sách đẩy mạnh việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm.
Trên địa bàn huyện Ninh Giang, từ các diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả, địa phương đã chuyển đổi sang cây trồng có giá trị khác. Với 9 mẫu canh tác, gia đình anh Nguyễn Danh Việt ở xã Hiệp Lực gia đình anh chọn cây ổi lê Đài Loan làm cây trồng chủ lực.
Bằng nhiều năm kinh nghiệm, áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất, anh Việt đã điều chỉnh được thời điểm thu hoạch lệch so với ổi chính vụ nên giá bán loại quả này khá cao, từ 15.000 - 16.000 đồng/kg tại vườn, cao gần gấp đôi giống ổi khác.
Đến nay huyện có khoảng 100 ha trồng ổi, xây dựng được vùng ổi VietGAP rộng khoảng 40 ha, mang lại thu nhập tăng 9 - 10 lần cho nông dân.
 |
| Ở huyện Ninh Giang, các xã trồng nhiều củ ấu có Ứng Hòe, Đức Phúc và Hưng Long… |
Cũng trên địa bàn huyện Ninh Giang, các xã có tiếng trồng nhiều củ ấu như Ứng Hòe, Đức Phúc và Hưng Long… Trong đó, tại xã Hưng Long, tận dụng ruộng trũng, đầm, ngòi, nhiều hộ nông dân đã đưa cây ấu về trồng đem lại hiệu quả kinh tế. Đến nay, diện tích trồng cây ấu của xã có khoảng 20 ha.
Tại những chân ruộng trũng những năm trước, vụ lúa mùa của gia đình bà Nguyễn Thị Xô ở xã Hưng Long cho năng suất rất thấp, không ít vụ, do nước đã ngập ngang thân lúa lại gặp mưa lớn nên bị đổ…
Nhận thấy trồng lúa gần như không có lãi, bà Xô chuyển sang thả trồng ấu gai, mỗi sào ấu cho 5 - 6 tạ củ, với giá bán buôn từ 10.000 - 12.000 đồng/kg, bà lãi khoảng 5 triệu đồng/sào. Củ ấu ở Hưng Long được các thương lái ở các tỉnh, thành phố lân cận về tận nơi thu mua.
Từ nhiều năm nay, ở thị xã Kinh Môn, hành và tỏi đã trở thành những cây trồng chủ lực của địa phương với diện tích canh tác khoảng 4.000 ha, sản lượng 2 loại cây trồng này trung bình một năm khoảng 100.000 tấn, cho doanh thu hơn 1.000 tỷ đồng/năm.
Để gia tăng hiệu quả kinh tế từ hành và tỏi, trong những năm qua, thị xã có những cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi để nông dân đầu tư mở rộng diện tích, nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời khuyến khích nông dân ứng dụng khoa học, kỹ thuật, áp dụng quy trình sản xuất VietGAP và theo phương pháp hữu cơ trên nhiều diện tích 2 cây trồng này nhằm tạo ra sản phẩm sạch, an toàn và có chất lượng cao, mẫu mã tốt.
 |
| Hàng năm, thị xã Kinh Môn canh tác khoảng 4.000 ha hành, tỏi. |
Bà Vũ Thị Thu, một nông dân tại xã Quang Thành cho biết, gia đình bà có 5 sào trồng hành, tỏi. Việc trồng 2 loại cây trồng này tuy vất vả nhưng cho thu nhập cao hơn gấp 5 - 6 lần trồng lúa. Theo bà Thu, cây hành và cây tỏi được canh tác ở Kinh Môn cách đây hơn 40 năm. Hành và tỏi ở đây được đánh giá có chất lượng tốt hơn ở những vùng trồng khác.
Toàn huyện Tứ Kỳ hiện có hơn 9.000 ha đất nông nghiệp, chiếm trên 55% tổng diện tích đất tự nhiên. Đến nay trên địa bàn huyện đã hình thành 237 vùng sản xuất lúa, vùng trồng chuối và cây rau màu tập trung, diện tích gần 3.000 ha; 62 vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, diện tích 1.248 ha; 8 vùng khai thác thủy đặc sản rươi, cáy kết hợp với trồng lúa hữu cơ diện tích 550 ha.
Xã An Thanh được biết đến là địa phương có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp ở Tứ Kỳ, với diện tích đất nông nghiệp là 627,84 ha. Xã có diện tích bãi ngoài đê rộng 137 ha, được bồi đắp bởi sông Thái Bình với môi trường nước lợ đặc trưng, ngoài tôm cá, thiên nhiên còn ưu đãi cho nơi này là rươi, cáy.
Ông Phạm Văn Soi, một nông dân ở xã An Thanh chia sẻ, gia đình ông đã trồng lúa trên bãi rươi từ nhiều năm nay. Với hơn 1,6 mẫu ruộng canh tác, thu hoạch chính ở đây là rươi và cáy; còn trồng lúa để lấy gạo ăn, đồng thời tạo mùn để cho rươi, cáy sinh trưởng và phát triển.
 |
| Lúa canh tác theo hữu cơ kết hợp nuôi rươi, cáy tại huyện Tứ Kỳ. |
Theo ông Soi, về đặc tính của rươi là loại sinh vật rất nhạy cảm với các loại hóa chất, chỉ sống được với đất và nước sạch. Do đặc tính khác biệt đó nên quy trình canh tác của người dân ở đây cũng khác với các vùng trồng lúa khác, không sử dụng bất kỳ loại hóa chất nào trong quá trình trồng lúa kết hợp nuôi rươi. Với hơn 1,6 mẫu ruộng canh tác lúa, rươi, cáy, thu nhập trung bình của gia đình hàng năm khoảng 300 triệu đồng.
Tại huyện Thanh Hà, người có công trồng cây vải tổ tại thôn Thuý Lâm, xã Thanh Sơn là cụ Hoàng Văn Cơm (sinh năm 1848). Vào thập niên 60 của thế kỷ trước, cây vải được đưa đi khắp các xã, từng bước hình thành vùng chuyên canh rộng lớn.
Sau này giống vải thiều được nhân giống trồng ở nhiều khu vực khác trong cả nước như thành phố Chí Linh tỉnh Hải Dương, thành phố Đông Triều tỉnh Quảng Ninh, hay huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang.
Huyện Thanh Hà hiện có hơn 3.280 ha vải thiều. Tại vùng vải ở các xã Thanh Quang, Thanh Cường, Thanh Xá, Thanh Sơn... đã hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, thu hoạch đến tiêu thụ và xuất khẩu sang Nhật Bản, Mỹ, EU...
 |
| Huyện Thanh Hà hiện có hơn 3.280 ha vải thiều. |
Đặc biệt, cây vải tổ không chỉ được xem là vật báu, minh chứng cho nguồn gốc lâu đời của giống vải Thanh Hà (Hải Dương) ngon trứ danh, mà còn đã được xác lập kỷ lục là “Cây vải thiều lâu năm nhất Việt Nam”.
Cho giá trị kinh tế cao
Nhiều năm nay, củ đậu được xem là cây trồng chủ lực trong vụ đông của huyện Kim Thành và Kim Thành được coi là “thủ phủ trồng củ đậu” ở Hải Dương. Trong vụ đông năm 2024 - 2025 vừa qua, Kim Thành trồng khoảng 380 ha củ đậu, tập trung tại các xã khu C. Huyện đã có gần 40 ha cây củ đậu sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.
Bà Cao Thị Hoa, nông dân xã Kim Tân cho biết, một sào củ đậu của gia đình bà cho thu hoạch từ 2 - 2,5 tấn, năm nào được mùa thì cho thu hoạch cao hơn, giá bán khoảng 5.000 - 6.000 đồng/kg tại ruộng.
 |
| Mỗi năm, huyện Kim Thành trồng khoảng 380 ha củ đậu. |
Được biết đến là một trong những vựa rau, củ, quả của tỉnh Hải Dương cũng như ở vùng đồng bằng sông Hồng, huyện Gia Lộc nổi tiếng với những cây, củ, quả rau màu vụ đông cho giá trị kinh tế cao, bên cạnh đó là cây rau màu, mướp, dưa lê… ở vụ xuân hè, vụ hè.
Diện tích cây vụ đông hàng năm ở Gia Lộc khoảng 2.935 ha, chiếm gần 14% diện tích cây vụ đông toàn tỉnh Hải Dương, tập trung ở các xã Hoàng Diệu, Toàn Thắng, Đoàn Thượng, Phạm Trấn, Lê Lợi. Đây cũng là thủ phủ trồng cải bắp, su hào, súp lơ với 1.873 ha.
Ông Hoàng Anh Thư, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Minh Đức (xã Phạm Trấn) cho biết, đến nay hợp tác xã trồng khoảng 50 ha rau, quả, trong đó 30 ha ứng dụng công nghệ cao với các sản phẩm như dưa lưới, dưa chuột, su hào, bắp cải… với sản lượng cung ứng ra thị trường từ 25 đến 30 nghìn tấn/năm. Sản phẩm rau, quả của hợp tác xã được tiêu thụ ở các hệ thống siêu thị, cửa hàng rau, quả sạch, chợ đầu mối ở nhiều địa phương.
Đến nay Hợp tác xã Tân Minh Đức cũng đã xây dựng được 120.000 m2 nhà màng để sản xuất dưa chuột, dưa lưới; làm đầu mối bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Việc sản xuất trong nhà màng, nhà lưới góp phần giảm khoảng 70% lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, mang lại hiệu quả cao hơn 25 - 40% phương pháp thông thường. Đồng thời, phương pháp này giúp hợp tác xã đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, từ đó thu hút nhiều đối tác thu mua hơn.
 |
| Huyện Gia Lộc được coi là vựa rau, củ, quả của tỉnh Hải Dương, đặc biệt là rau màu vụ đông. |
Đối với huyện Cẩm Giàng, cà rốt trở thành cây trồng truyền thống, thế mạnh và gắn bó với nông dân trong huyện suốt gần 50 năm qua. Đến nay, diện tích toàn huyện cả năm khoảng trên 500 ha, sản lượng hơn 20.000 tấn/năm.
Trong những năm qua, huyện đã tăng cường đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho vùng chuyên canh cà rốt như hệ thống kênh mương, đường giao thông nội đồng và hệ thống tưới tiết kiệm tiên tiến trong sản xuất. Để bảo quản sản phẩm sau khi thu hoạch, huyện đã tận dụng nguồn vốn vay ODA để hỗ trợ cho các hộ thu mua đầu tư kho lạnh bảo quản.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thu hoạch cà rốt cùng nông dân xã Đức Chính, huyện Cẩm Giàng, chiều 15/2/2024. |
Theo cơ quan chuyên môn của huyện Cẩm Giàng, toàn bộ diện tích cà rốt của huyện hiện được sản xuất chuyên canh, vùng hàng hóa tập trung, áp dụng quy trình sản xuất theo VietGAP, đảm bảo sản phẩm sạch, an toàn thực phẩm, chất lượng cao, mẫu mã đẹp. Sản phẩm đã vươn đến nhiều thị trường trong nước và ngoài nước…
Xây dựng một số nông sản có lợi thế và khác biệt
Báo cáo của ngành nông nghiệp Hải Dương gần đây cho biết, trong giai đoạn 2018 - 2020, toàn tỉnh đã chuyển đổi 1.100 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng cây hàng năm và 1.500 ha trồng cây lâu năm. Đã có nhiều mô hình chuyển đổi thành công, tạo thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể.
Giai đoạn 2021 - 2025, Hải Dương sẽ tiếp tục thực hiện chuyển đổi khoảng 4.500 ha từ đất trồng lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng khác, tập trung chuyển đổi sang các cây trồng chủ lực có thị trường tiêu thụ, hiệu quả kinh tế cao. Kết hợp giữa quy hoạch diện tích với kỹ thuật thâm canh, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Để thực hiện được mục tiêu này, tỉnh đã xây dựng kế hoạch dài hạn hỗ trợ nông dân khi thực hiện chuyển đổi, tạo cơ chế thông thoáng, điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, cá nhân và các nguồn vốn hợp pháp khác tham gia thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
Bên cạnh đó, Hải Dương sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ sản xuất các sản phẩm có lợi thế của tỉnh để tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài nước.
Tỉnh cũng đặc biệt quan tâm ưu đãi các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp theo chuỗi giá trị liên kết với nông dân từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm…
 |
| Hải Dương sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. |
Theo ông Nguyễn Tiến Tráng, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hải Dương, toàn tỉnh Hải Dương hiện có 329 vùng trồng được cấp mã số với tổng diện tích 2.116 ha. Trong đó có 267 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, diện tích 1.653 ha; 62 mã số phục vụ tiêu thụ trong nước, diện tích 463 ha; có 24 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu công suất của các cơ sở đạt 700 tấn/ngày.
Ông Bùi Văn Thăng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hải Dương cho biết, về định hướng trong những năm tới, Hải Dương tiếp tục phát triển sản xuất trồng trọt theo chuỗi giá trị trên cơ sở liên kết chặt chẽ giữa các đối tác, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; sản xuất trồng trọt theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn, đa giá trị, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia trong mọi tình huống.
Bên cạnh đó, phát triển các cây trồng lợi thế của tỉnh gắn với phát triển du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, trong đó tập trung phát triển thị trường trong và ngoài nước đảm bảo ổn định và nâng cao giá trị cho các sản phẩm trồng trọt. Xây dựng và phát triển thương hiệu một số nông sản chủ lực có lợi thế và khác biệt.
Đến năm 2030, Hải Dương phấn đấu giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt 270 triệu đồng. Thu nhập của cư dân nông thôn năm 2030 cao hơn 1,6 lần so với năm 2025.
