Sáng ngày 21/11, Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/1/2028.
Trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý.
![]() |
| Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết. Ảnh: Media Quốc hội |
Luật mới quy định chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.
Đối với người dưới 18 tuổi, Luật cho phép hiến mô tái sinh khi còn sống nhưng phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện. Theo đó, người hiến phải tự nguyện đồng ý, có đủ sức khỏe, chỉ được hiến cho anh ruột, chị ruột, em ruột trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Việc hiến phải có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ hoặc người còn lại nếu một trong hai người đã chết. Người hiến và cha mẹ phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá tâm lý, xã hội.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải thành lập Hội đồng tư vấn lấy, ghép mô, trong đó có đại diện cơ quan, tổ chức về trẻ em. Việc lấy mô chỉ được thực hiện sau khi người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người được ủy quyền có văn bản đồng ý trên cơ sở ý kiến đồng ý bằng văn bản của Hội đồng.
So với dự thảo trình Quốc hội trước đó, quy định cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô cho cha đẻ, mẹ đẻ đã được loại bỏ nhằm hạn chế nguy cơ xung đột lợi ích, lợi dụng hoặc ép buộc trẻ em hiến mô.
Mở rộng cơ hội hiến tạng sau khi chết não, chết tuần hoàn
Luật quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên có thể hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn ngay cả khi trước đó chưa đăng ký hiến hoặc chưa có văn bản đồng ý hiến.
Trong trường hợp này, việc hiến chỉ được thực hiện khi không có căn cứ, thông tin cho thấy người đó đã phản đối việc hiến trước khi chết não, chết tuần hoàn; đồng thời phải có văn bản bày tỏ nguyện vọng của người đại diện, bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện và không bị cưỡng ép.
Đối với người đã đăng ký hiến, việc lấy mô, bộ phận cơ thể cũng phải đáp ứng các điều kiện theo Luật, bao gồm sự đồng thuận của người đại diện theo quy định.
Theo báo cáo của Chính phủ, trong tổng số 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người tại Việt Nam, chỉ có 962 ca từ người hiến chết não, chiếm 8,6%. Trong khi đó, có tới 10.225 ca ghép từ người hiến sống, tương đương 91,4%.
Riêng năm 2025, cả nước chỉ có 66 người hiến sau chết não. Số ca ghép thận từ người hiến sống là 934 ca, so với 120 ca từ người chết não; số ca ghép gan tương ứng là 170 và 74 ca.
Việc mở rộng nguồn hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn nhằm tăng cơ hội điều trị cho người bệnh, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ mua bán bộ phận cơ thể người.
![]() |
| Kết quả biểu quyết thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội |
Người từ đủ 18 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình
Đối với hoạt động hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, Luật quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến cho thành viên gia đình. Người từ đủ 25 tuổi trở lên có thể hiến cho thành viên gia đình hoặc người không phải thành viên gia đình.
Trường hợp người hiến và người nhận là vợ, chồng phải bảo đảm thời gian kết hôn tối thiểu theo quy định của Chính phủ.
Người hiến phải có đăng ký hiến, đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá tâm lý, xã hội. Việc lấy bộ phận cơ thể chỉ được tiến hành sau khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể người và văn bản đồng ý của người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người được ủy quyền.
Luật quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được miễn phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi hiến, khám sức khỏe định kỳ phù hợp với bộ phận đã hiến; được cấp thẻ bảo hiểm y tế và ưu tiên ghép khi có tên trong danh sách chờ ghép.
Đối với người hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn, cha mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh chị em ruột của người hiến được ưu tiên ghép khi có tên trong danh sách chờ ghép. Trường hợp đang trong danh sách chờ ghép tại thời điểm người thân hiến, những người này được ưu tiên nhận bộ phận cơ thể được hiến mà không phải áp dụng các tiêu chí ưu tiên thông thường theo quy định.
Đặc biệt, dự thảo quy định ngày 20/5 hằng năm là Ngày Tri ân người hiến mô, bộ phận cơ thể nhằm ghi nhận những nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội. Theo Chính phủ, tên gọi này thể hiện tinh thần tôn trọng, tri ân, không nhằm vận động hay tạo áp lực đối với bất kỳ ai.
| Cũng trong sáng ngày 21/11, Quốc hội đã thông qua các luật trong lĩnh vực y tế gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. |