Phối cảnh dự kiến Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Nguồn: Portcoast.

TP HCM không đánh đổi mọi giá làm Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi đánh giá, đây là hội nghị quan trọng nhằm lắng nghe ý kiến các đại biểu để hoàn thiện đề án nghiên cứu Cảng Cần Giờ, để TP HCM có báo cáo chuẩn bị chi tiết hơn.

Chủ tịch UBND TP HCM khẳng định, thành phố không đánh đổi mọi giá để thực hiện dự án mà cân nhắc lợi ích hài hòa về lợi ích phát triển, tài nguyên môi trường, phát triển bền vững, không xem xét đơn thuần hiệu quả đầu tư tài chính mà đặt trong xu hướng phát triển chung của TP HCM, theo vùng, theo đất nước.

Cũng theo ông Phan Văn Mãi, UBND TP HCM đã phối hợp với các cơ quan đã tổ chức chuẩn bị quy trình chuẩn bị kỹ lưỡng vì thành phố ý thức xây dựng Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là vùng nhạy cảm về bảo vệ tài nguyên môi trường và trong mối quan hệ vùng, nên cân nhắc nghiên cứu kỹ lưỡng và đạt kết quả là đã trình dự thảo đề án cho Chính phủ.

“TP HCM không chỉ đặt vấn đề bảo vệ môi trường mà bỏ qua cơ hội phát triển mà cần có sự hài hòa để phát triển. Việc cân nhắc lựa chọn để yên hay phát triển các dự án đều có sự đánh đổi, nhưng sự đánh đổi đó phải mang lại hiệu quả lớn nhất và hậu quả ít nhất, nên thành phố mong lắng nghe ý kiến sâu sắc của đại biểu qua hội nghị này”.Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi

Lãnh đạo UBND TP HCM cho biết, trong quá trình tiếp nhận hồ sơ của thành phố, Thủ tướng và Phó Thủ tướng phụ trách cũng cân nhắc và có chỉ đạo thành phố có nghiên cứu giải trình và tổ chức hội nghị để lắng nghe ý kiến đóng góp từ nhiều góc nhìn và nghiên cứu cân nhắc kỹ lưỡng để quyết định thực hiện đề án.

Cũng trong hội nghị, Chủ tịch UBND TP HCM nhấn mạnh, thành phố đề nghị nghiên cứu dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hay bất kỳ dự án nào cũng phải hướng tới mục tiêu phát triển thành phố, phát triển vùng, phát triển cho đất nước và hướng đến sự phát triển bền vững.

Bảo đảm tính hài hòa lợi ích kinh tế và môi trường

Góp ý cho đề án, TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng tư vấn tài chính Quốc gia bày tỏ quan điểm ủng hộ dự án bởi hiện nay Việt Nam chưa có cảng biển trung chuyển quốc tế nào, nhiều cuộc họp bàn đi bàn lại từ Cam Ranh đến khắp nơi nhưng không nơi nào làm.

"Thực hiện cảng tại huyện Cần Giờ, TP HCM sẽ bổ sung cho cảng Cái Mép - Thị Vải và nâng tầm thành trung tâm cảng biển quốc gia, phát triển bổ trợ nhau chứ không cạnh tranh nhau, vì lợi ích quốc gia chứ không vì lợi ích TP HCM.

Hiện nay, pháp lý dự án đầy đủ nhưng Chính phủ yêu cầu làm rõ một số ý, như liên quan tác động rừng. Thực tế không có dự án nào không gây tác động nhưng phải đặt cái nhìn tổng thể và lựa chọn những lợi ích kinh tế - xã hội lớn hơn cho quốc gia", TS Trần Du Lịch nói.

Đồng quan điểm, PGS TS Trần Đình Thiên nêu, việc đầu tư phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là thời cơ vàng của quốc gia.

"Đây là cơ hội lịch sử của đất nước nên các đơn vị liên quan cần thể hiện quyết tâm lớn. Chúng ta đừng thong thả nữa mà cần chớp thời cơ mang tính lịch sử thời đại. Nếu chúng ta chậm một nhiệm kỳ thì thế giới đã đi đến đâu", ông Trần Đình Thiên nói.

PGS Trần Đình Thiên cũng cho rằng, việc phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ cần hình thành một cụm cảng tại khu vực cùng cảng Cái Mép - Thị Vải. Nếu cụm cảng được dẫn dắt bởi các hãng tàu lớn nhất thế giới, những thành công lớn trên bình diện quốc gia sẽ được hình thành.

Sau khi nghe góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Xuân Sang đánh giá cao cách làm của TP HCM trong việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, sau quá trình khá dài nghiên cứu.

Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Xuân Sang phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang nhận định đề án xây dựng cảng quốc tế Cần Giờ có đầy đủ cơ sở pháp lý và cơ sở triển khai. Quá trình thực hiện điều chỉnh tổng thể quy hoạch quốc gia, Bộ GTVT đã tính tới và đưa cảng Cần Giờ vào khu vực tiềm năng để hoạch định. Trong mạng lưới cảng biển và tuyến vận tải biển, việc đặt hệ thống cảng này trong hệ thống cảng miền Nam và quốc tế rất quan trọng.

Đặc biệt, Thứ trưởng đề nghị đơn vị tư vấn cần nêu rõ hơn nữa về tác động môi trường khi xây dựng cảng.

"Trong tập đề án chỉ có tầm chục trang nêu đến tác động môi trường. Cần nghiên cứu sâu hơn nữa để có cơ sở tư vấn bảo vệ môi trường, xem xét thông qua môi trường chiến lược trong quy hoạch", Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang nhấn mạnh đây là nội dung rất quan trọng.

Thứ trưởng Bộ GTVT cũng đề nghị sau khi tư vấn hoàn thiện đề án, tập thể tư vấn và Bộ GTVT ngồi lại với nhau, đóng góp chi tiết cho đề án; Phải sớm lấy ý kiến hoàn thiện sớm trình Thủ tướng phê duyệt.

"Tôi kỳ vọng trong 3 tháng cuối năm phải hoàn tất toàn bộ nghiên cứu. Ngay sau khi Chính phủ phê duyệt, Bộ GTVT sẽ phê duyệt vùng nước cảng biển TP HCM làm cơ sở đầu tư", Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang đặt mốc thời gian.

Theo đề án nghiên cứu xây dựng Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, vị trí đặt cảng tại khu vực Cù lao Con Chó (xã Thạnh An, huyện Cần Giờ). Dự án có quy mô 7 km cầu cảng và 2 km bến sà lan với nhu cầu sử dụng đất khoảng 571 ha.

Với quy mô trên, cảng có thể tiếp nhận tàu container lớn nhất thế giới hiện nay là 250.000 DWT (tương đương 24.000 TEU - một TEU tương đương container loại 20 feet), tàu trung chuyển có tải trọng từ 10.000 - 65.000 tấn và sà lan tải trọng 8.000 tấn.

Tổng mức đầu tư siêu cảng này ước tính gần 129.000 tỷ đồng, tương đương hơn 5,45 tỷ USD. Dự án do Tập đoàn MSC - hãng tàu container tốp đầu thế giới đề xuất đầu tư theo 7 giai đoạn (giai đoạn cuối đến năm 2047).

TP HCM đặt mục tiêu xây dựng Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế của thành phố và khu vực, tham gia vào chuỗi cung ứng vận tải thế giới với công suất dự kiến đến năm 2030 đạt 4,8 triệu TEU, đến năm 2047 đạt 16,9 triệu TEU.

Thành phố dự kiến tổ chức đầu tư xây dựng dự án, đưa vào khai thác (giai đoạn 1,2) trước năm 2030. Cụ thể, chuẩn bị đầu tư giai đoạn 2023 – 2024, xây dựng giai đoạn 2024 – 2026 và khai thác cảng từ năm 2027.

Khi khai thác hết công suất vào năm 2047, mỗi năm cảng sẽ góp ngân sách 34.000 - 40.000 tỷ đồng thông qua các khoản thuế, phí, lệ phí.