Tại Diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam – Châu Á (Vietnam - Asia DX Summit 2025) diễn ra ngày 27/5, ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Tổng Giám đốc tập đoàn FPT cho biết, trong 10 năm tới, thế giới sẽ cần thêm khoảng nửa triệu kỹ sư công nghệ thông tin.

Trước thực trạng toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực công nghệ, ông Khoa nhận định đây là “cơ hội vàng” để Việt Nam phát huy lợi thế dân số trẻ, đam mê công nghệ, sẵn sàng trở thành trung tâm cung cấp nhân lực công nghệ chất lượng cao cho thế giới.

Theo số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng nền tảng số tăng từ 30% (năm 2021) lên gần 70% (năm 2024); Chính phủ số đang phát triển mạnh với hơn 95% dịch vụ công cấp độ 4. Kinh tế số chiếm khoảng 16,5% GDP năm 2024, hướng tới mục tiêu 20% GDP vào năm 2025.

Việt Nam sở hữu hơn 1.000 doanh nghiệp công nghệ số đang xuất khẩu dịch vụ phục vụ các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu, Hàn Quốc và Australia, tạo ra hàng tỷ USD mỗi năm. Việt Nam dần trở thành trung tâm cung cấp dịch vụ số cho quốc tế, với khả năng đáp ứng yêu cầu từ các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ và châu Âu. Trong vòng 5 năm trở lại đây, điểm đầu vào đại học của ngành công nghệ thông tin luôn nằm trong nhóm cao nhất, cho thấy sức hút mạnh mẽ của ngành đối với giới trẻ.

Tuy nhiên, theo ông Khoa, để trở thành một quốc gia số phát triển, một trung tâm công nghệ tại khu vực, Việt Nam vẫn còn phải đối mặt với nhiều thách thức, từ việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế cho đến nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Mặc dù có hơn 54.500 doanh nghiệp công nghệ số và 1,2 triệu lao động đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin, ông Khoa đánh giá quy mô nhân lực hiện tại vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu phát triển trong giai đoạn tới. Ước tính, Việt Nam cần ít nhất 2,5 triệu nhân lực công nghệ để đáp ứng tốc độ tăng trưởng và yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

"Làm sao để kỹ năng lập trình, khả năng ứng dụng AI của người Việt đứng đầu thế giới? Làm sao để Việt Nam, một quốc gia thu nhập trung bình thấp có thể vươn lên chiếm lĩnh ‘khoảng trống’ của thị trường toàn cầu?”.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA

Thêm vào đó, Việt Nam đang thu hút được nhiều dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực công nghệ. Song điều này cũng đặt ra bài toán giữ chân nhân tài - yếu tố được ông Khoa xem là quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Chúng ta cần tự hỏi: Liệu đã có đủ cơ chế và điều kiện để giữ được nhân tài, trả mức lương xứng đáng cho đội ngũ kỹ sư công nghệ hay chưa?,” ông Khoa nói.

Diễn đàn cấp cao chuyển đổi số Việt Nam-châu Á 2025 (Vietnam-Asia DX Summit 2025) do Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam tổ chức ngày 27/5. Ảnh: Hà Anh/Mekong ASEAN.

Trước những cơ hội và thách thức đó, Chủ tịch VINASA đề xuất cần có sự phối hợp hành động giữa ba trụ cột: Chính phủ, doanh nghiệp và xã hội. Theo ông, phía Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý; ưu tiên đầu tư vào hạ tầng chiến lược như AI, bán dẫn, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa lĩnh vực giáo dục tư nhân. “Nếu làm tốt, lực lượng giáo dục tư nhân sẽ tạo ra kết quả vượt trội, giúp gắn kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp và đào tạo, giữa nhu cầu thị trường và năng lực nhân lực,” ông Khoa cho biết.

Về phía doanh nghiệp, theo ông Khoa, cần chủ động đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu và phát triển (R&D), tập trung vào các công nghệ lõi và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, các doanh nghiệp nên tăng cường liên kết, hợp tác để tạo sức mạnh tổng hợp trong việc chinh phục các thị trường lớn.

“Bằng việc làm chủ công nghệ và tận dụng cơ hội từ cuộc chuyển đổi số toàn diện, các doanh nghiệp công nghệ số không chỉ đóng góp vào sự thịnh vượng của quốc gia mà còn có thể ghi danh Việt Nam lên bản đồ công nghệ thế giới," lãnh đạo VINASA chia sẻ.

Ở góc độ xã hội, ông Khoa đề xuất xây dựng một văn hóa số, khuyến khích tinh thần đổi mới sáng tạo và chấp nhận các mô hình kinh doanh mới.

Phát biểu tại sự kiện, ông Stan Singh, Chủ tịch Tổ chức công nghiệp máy tính châu Á - châu Đại Dương (ASOCIO) cho rằng, các nền kinh tế trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang xem công nghệ xanh là một xu hướng hợp tác chủ đạo trong tương lai. Các doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý xu hướng này nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Để thúc đẩy tăng trưởng chung, theo ông Singh, các nền kinh tế và doanh nghiệp công nghệ trong khu vực nên đẩy mạnh hợp tác vào các nội dung như nghiên cứu các công nghệ mới như điện toán lượng tử, 6G, và ứng dụng AI tiên tiến trong y tế, sản xuất, tài chính.

Thiết lập các chương trình trao đổi nhân tài xuyên biên giới, đồng thời chia sẻ hạ tầng và tài nguyên bao gồm trung tâm dữ liệu, dịch vụ đám mây và nền tảng AI chung, nhằm hỗ trợ triển khai các dự án hợp tác hiệu quả hơn.

Cuối cùng, ông Singh nhấn mạnh vai trò của việc hài hòa hóa các quy định và tiêu chuẩn giữa các quốc gia, qua đó tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hợp tác công nghệ xuyên biên giới trong khu vực.

Đại biểu Quốc hội: Cụ thể hóa những ưu đãi vượt trội để thu hút nhân tài công nghệ số ĐBQH cho rằng việc thu hút nhân lực, nhất là tài năng công nghệ số đòi hỏi cạnh tranh quốc tế rất cao, trong khi để thu hút được nhân tài quốc tế và tránh việc "chảy máu chất xám" cần có các chính sách ưu đãi vượt trội, đặc thù.

Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 100.000 nhân lực STEM mỗi năm Việt Nam hướng tới trở thành trung tâm đào tạo STEM hàng đầu châu Á với 100.000 cử nhân công nghệ thông tin mỗi năm.

Kỹ sư công nghệ là nhân sự được săn đón nhiều nhất của các startup Việt Nam Theo Báo cáo Tài năng khởi nghiệp Đông Nam Á 2023, Việt Nam đang thiếu 100.000 kỹ sư công nghệ mỗi năm, đây là khoảng cách khá lớn giữa cung và cầu nhân tài công nghệ.