Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, sáng ngày 23/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt TTĐB).
Dự thảo sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN, mức doanh thu không chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh tại luật và giao Chính phủ quy định mức này.
Bộ Tài chính cũng đang lấy ý kiến, sửa quy định về ngưỡng miễn thuế với cá nhân, hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng một năm, gấp đôi mức hiện hành. Nhóm này sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng (VAT).
Cần quy định nguyên tắc và có khung giới hạn
 |
| Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng). Ảnh: Media Quốc hội |
Theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng), nền kinh tế hiện nay vận động rất nhanh, chi phí đầu vào biến động liên tục, sức mua thay đổi theo chu kỳ ngắn. Nếu mọi tham số thuế đều đóng khung cứng trong luật, chính sách sẽ nhanh chóng lạc hậu, tạo ra độ trễ bất lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Vì vậy, đại biểu đồng tình với chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. “Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là có giao hay không, mà là chúng ta sẽ giao như thế nào. Nếu giao toàn quyền mà không có giới hạn trong luật, Quốc hội thực chất đã giao lại một thẩm quyền lập pháp trong lĩnh vực rất nhạy cảm,” đại biểu nêu ý kiến.
Bà Trịnh Thị Tú Anh đề nghị luật quy định nguyên tắc và có khung giới hạn. Từ đó, Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó. Đồng thời, Quốc hội thực hiện giám sát thực chất. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ lập pháp hiện đại, đồng thời đảm bảo đúng tinh thần của Hiến pháp.
Liên quan đến việc xác định ngưỡng doanh thu, đại biểu cho rằng cần dựa trên nguyên tắc: Chỉ đánh thuế khi hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập thực sự cao hơn mức bình quân xã hội.
Theo đại biểu, nếu sau khi trừ chi phí, thu nhập của cá nhân, hộ kinh doanh chỉ tương đương người làm công ăn lương thì đánh thuế không những bất hợp lý mà còn phản tác dụng do chi phí tuân thủ thường lớn hơn số thuế phải nộp.
Đại biểu nêu, ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện tại là 500 triệu đồng/năm. Trong khi đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128-130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng hiện tại chỉ tương đương khoảng 4 lần GDP bình quân đầu người. Từ đó, đại biểu cho rằng ngưỡng này đang thấp hơn đáng kể so với thông lệ quốc tế.
Đại biểu dẫn các nghiên cứu khoa học và khảo sát tại một số nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và Châu á cho thấy, ngưỡng miễn thuế ở khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8-15 lần GDP bình quân đầu người. Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, mức tương đương sẽ rơi vào khoảng từ 1-1,9 tỷ đồng.
Từ cơ sở đó, bà Tú Anh đề nghị luật quy định ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng. Khoảng cách này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định.
Giảm hóa đơn chứng từ phức tạp cho hộ kinh doanh
 |
| Đại biểu Nguyễn Duy Thanh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau. Ảnh: Media Quốc hội |
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) cũng đồng tình rằng nếu thiếu khung định hướng có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định về chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ nộp thuế.
Vì thế, ông đề xuất quy định khung cứng trong luật, ví dụ doanh thu tối thiểu và doanh thu tối đa, để đảm bảo tính ổn định hoặc ít nhất phải xác lập nguyên tắc rõ ràng như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo trước.
Về mức chịu thuế, ông Thanh đề nghị nâng mức doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh cá nhân lên 3 tỷ đồng. Theo ông, 3 tỷ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu một tháng khoảng 250 triệu đồng.
“Trừ tất cả chi phí thuê mặt bằng, lãi suất, thuê nhân công thì hộ đó còn lại lợi nhuận khoảng 10%, tức là lãi 20-25 triệu đồng. Trong khi hộ đó có hai vợ chồng và hai đứa con thì chia ra bốn người, mức thu nhập như vậy là thấp,” ông cho biết.
 |
| Đại biểu Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: Media Quốc hội |
Theo đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn TP HCM), cộng đồng hộ kinh doanh đang rất mong chờ các quyết sách mới. Ông cho biết, hiện nay số lượng hộ kinh doanh nằm dưới ngưỡng doanh thu một tỷ đồng chiếm khoảng 70-80% trong tổng số 5 triệu hộ. Việc nâng ngưỡng miễn thuế lên mức này sẽ giải tỏa áp lực rất lớn cho người dân, bao gồm cả các cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ hoặc cán bộ công chức làm thêm ngoài giờ, giúp họ đảm bảo thu nhập và trang trải chi phí nhân công.
Để tạo đà phát triển mạnh mẽ hơn, đại biểu đề nghị Chính phủ cân nhắc nâng ngưỡng đóng thuế từ một tỷ đồng lên 3 tỷ đồng. Với ngưỡng 3 tỷ đồng, chính sách thuế sẽ giúp nuôi dưỡng các hộ các hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp.
Đối với phân khúc doanh thu từ một tỷ đến 3 tỷ đồng thì theo ông nên áp dụng cơ chế "thuế khoán" (nộp một mức cố định hàng tháng/hàng quý), bởi ở tầm doanh thu này họ chưa đủ năng lực để thực hiện các chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ phức tạp như doanh nghiệp.
Đại biểu cho rằng việc áp dụng thuế khoán trên tinh thần "tự khai, tự quản" sẽ giúp giảm tải cho cơ quan thuế để tập trung vào các mảng lớn hơn. “Cần lấy số đông để thắng số ít, đặt niềm tin vào người dân, vào sự phát triển của xã hội. Nếu chúng ta quản lý quá chặt chẽ về mặt giấy tờ đối với hộ kinh doanh nhỏ, họ sẽ tìm cách né tránh, dẫn đến thất thu thuế và làm giảm niềm tin vào chính sách,” ông Thân nêu quan điểm về lo ngại tình trạng trốn thuế.
