Đại biểu Lê Hoàng Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm.

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Lê Hoàng Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai bày tỏ lo ngại khi phần lớn tín dụng trong nước đang dồn vào bất động sản mang tính đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội và TP HCM hiện cao gấp 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi ngưỡng lành mạnh theo thông lệ quốc tế khoảng 4 - 6 lần.

Theo đại biểu, điều này đồng nghĩa việc người trẻ, dù lao động nhiều năm, vẫn khó có cơ hội sở hữu nhà ở, trong khi tài sản có xu hướng tập trung nhóm người đã có sẵn đất đai. Nếu kéo dài, không chỉ làm gia tăng bất bình đẳng kinh tế, mà còn có thể ảnh hưởng niềm tin vào sự công bằng xã hội.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, đại biểu cho biết, nhiều cuộc khủng hoảng lớn như tại Nhật Bản (1991), Mỹ (2008) hay những diễn biến gần đây ở Trung Quốc đều có điểm chung là bong bóng bất động sản được nuôi dưỡng bởi tín dụng.

Dẫn số liệu về dư nợ tín dụng của toàn bộ các ngân hàng thương mại nước ta do Thư viện Quốc hội cung cấp, đại biểu Lê Hoàng Anh bày tỏ sự lo lắng khi bất động sản tăng 132% trong giai đoạn 2021-2025 (từ 1.955.000 tỷ đồng năm 2021 lên 4.541.000 tỷ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp).

Chỉ riêng năm 2025, tín dụng bất động sản lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông lâm thủy sản. Bất động sản và xây dựng chiếm 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống. Riêng năm 2024, 2025 tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. "Điều này cho thấy dòng vốn đang bị "giam" trong tài sản đầu cơ, thay vì chảy vào các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, xuất khẩu và việc làm bền vững," đại biểu phân tích.

Trước thực trạng này, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ có giải pháp kiểm soát tín dụng vào bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, hạn chế việc sử dụng mệnh lệnh hành chính. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng cơ chế dự trữ bắt buộc theo lĩnh vực để định hướng dòng vốn vào sản xuất, công nghiệp và công nghệ.

Bên cạnh đó, cần sớm triển khai các công cụ tài chính về đất đai theo hướng đánh vào hiệu quả sử dụng, như áp dụng phí sử dụng đất gắn với thời gian đưa vào khai thác. Trước mắt, có thể thí điểm tại Hà Nội trong Luật Thủ đô, sau đó mở rộng tại TP HCM trong khuôn khổ Luật đô thị đặc biệt.

Đại biểu cũng đề xuất áp dụng mức phí tăng dần đối với những dự án chậm triển khai quá 24 tháng; đồng thời áp dụng thuế, phí lũy tiến đối với nhà, đất từ tài sản thứ hai trở lên nhưng không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê.

"Nguồn thu từ các chính sách trên cần được ưu tiên cho phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu, qua đó góp phần đưa đất đai trở lại đúng giá trị sử dụng", đại biểu Hoàng Anh nói.

Vấn đề thứ hai được đại biểu Lê Hoàng Anh đưa ra là hiệu quả đầu tư thấp, thể hiện qua chỉ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn đầu tư) ở mức cao, do ba nguyên nhân chính: Đầu tư công còn dàn trải, nhiều dự án chậm đưa vào sử dụng; công tác chuẩn bị đầu tư yếu, đánh giá hiệu quả chưa được coi trọng và tình trạng phân bổ vốn chậm, nợ đọng kéo dài.

Về giải pháp hạ ICOR, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị cắt giảm ít nhất 30% dự án, nhưng phải theo nguyên tắc loại bỏ dự án kém hiệu quả, giữ lại dự án có giá trị lan tỏa. Đồng thời, sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội phù hợp với từng loại dự án, tránh áp dụng một bộ tiêu chí chung.

Đáng chú ý, đại biểu nhấn mạnh cần bắt buộc đánh giá kết quả sau 3 năm hoàn thành dự án so với cam kết ban đầu, công khai kết quả và gắn với trách nhiệm pháp lý của chủ thể thực hiện. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị đầu tư công, theo dõi tiến độ, giải ngân theo thời gian thực, liên thông giữa các cơ quan liên quan. "Muốn hạ ICOR thực chất, phải số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn đầu tư công," đại biểu nêu.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại hội trường sáng ngày 21/4. Ảnh: Media Quốc hội.

Cũng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Hải Nam - Đoàn ĐBQH TP Huế tập trung phân tích về các giải pháp khơi thông nguồn vốn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là phát triển thị trường vốn để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, hệ số đầu tư ICOR của Việt Nam hiện khoảng 6,44%. Nếu có thể hạ chỉ số này xuống mức 4,5% thì hiệu quả đầu tư sẽ cao hơn, từ đó giảm áp lực về số vốn cần đầu tư để đạt mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh đó, đại biểu Nam kiến nghị phát triển đồng bộ kênh dẫn vốn thứ hai là thị trường vốn (bao gồm trái phiếu và cổ phiếu). Cụ thể, với thị trường trái phiếu, đại biểu đề xuất rà soát các luật và nghị định liên quan để quản lý hiệu quả, đảm bảo "không quản lý quá chặt hoặc quá lỏng", đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Khuyến khích thực hiện xếp hạng tín nhiệm trái phiếu để hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá rủi ro; thí điểm thành lập các quỹ đầu tư quốc gia (tương tự mô hình của Singapore, Trung Quốc) để chủ động đầu tư vào các ngành then chốt như công nghệ cao, AI,…

Song song đó, cần khuyến khích trái phiếu xanh đầu tư vào hạ tầng xanh, đồng thời đẩy mạnh phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh. Đồng thời, nâng cao thanh khoản cho thị trường thứ cấp và ứng dụng công nghệ AI để giúp nhà đầu tư dự báo xu hướng và định giá trái phiếu.