Thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) chiều ngày 3/11, nhiều đại biểu quan tâm đến việc nâng tiền đặt cọc khi tham gia đấu giá.
Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) cho rằng, quy định tiền đặt trước tối thiểu 10% và tối đa 20% giá khởi điểm tại điểm b khoản 2 Điều 29 của dự thảo chưa đủ sức răn đe đối với hành vi thao túng đấu giá.
 |
| Đại biểu Tô Ái Vang phát biểu tại hội trường. Ảnh: Media Quốc hội |
Theo đại biểu, tại các cuộc đấu giá đất thực hiện dự án đầu tư quy mô lớn, khi giá khởi điểm chưa sát thị trường, mức tiền đặt trước tối đa 20% có thể chưa đủ ngăn chặn các nhóm lợi ích cố tình đẩy giá lên cao rồi bỏ cọc. Vì vậy, bà đề nghị nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá đất thực hiện dự án đầu tư lên tối thiểu 10% và tối đa 30% giá khởi điểm.
Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị mở rộng chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với hành vi vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá. Thay vì chỉ áp dụng đối với quyền sử dụng đất và quyền khai thác khoáng sản như dự thảo, bà cho rằng chế tài này cần được mở rộng sang các loại tài sản công và tài sản Nhà nước khác.
Để ngăn chặn việc né tránh chế tài, đại biểu đề xuất không cho phép người đại diện theo pháp luật, cổ đông hoặc thành viên sở hữu cổ phần chi phối của pháp nhân đang bị cấm tham gia đấu giá đứng tên thành lập pháp nhân mới để tiếp tục đấu giá trong thời hạn quyết định cấm còn hiệu lực.
Lo ngại tiền đặt trước quá cao làm giảm cạnh tranh
Ở góc nhìn khác, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) đồng tình với việc cần ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, song lo ngại mức tiền đặt trước quá cao sẽ tạo rào cản tài chính đối với người tham gia.
Theo đại biểu, quy định tại khoản 2 Điều 35 của dự thảo về mức tiền đặt trước lên đến 20% đối với dự án và 50% đối với cá nhân có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhà đầu tư. Với các dự án sử dụng đất trị giá hàng trăm tỷ đồng, nhà đầu tư phải huy động khoản tiền lớn ngay cả khi chưa biết có trúng đấu giá hay không. Trong khi đó, phương án huy động vốn, vay vốn hoặc bảo lãnh ngân hàng thường chỉ được triển khai sau khi trúng đấu giá.
"Yêu cầu có sẵn khoản tiền lớn có thể loại khỏi cuộc đấu giá những nhà đầu tư có năng lực và phương án khả thi, bởi khả năng đáp ứng tiền đặt trước không đồng nghĩa với năng lực thực hiện dự án," bà Dung nói.
Đối với cá nhân, đại biểu dẫn ví dụ một thửa đất có giá khởi điểm 6 tỷ đồng, nếu áp dụng mức tiền đặt trước 50%, người tham gia phải chuẩn bị 3 tỷ đồng dù chưa biết có trúng đấu giá hay không.
Theo bà, mức tiền đặt trước trong dự thảo tăng gấp đôi so với quy định hiện hành, đồng thời mở rộng các trường hợp bắt buộc đấu giá trực tuyến. Việc phải chuẩn bị khoản tiền lớn, cùng những rủi ro về kỹ thuật, đường truyền hoặc thao tác trên môi trường điện tử có thể khiến người dân, nhà đầu tư e ngại tham gia, làm giảm số lượng người dự đấu giá và hạn chế cạnh tranh.
 |
| Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung - Đoàn Tây Ninh. Ảnh: Media Quốc hội |
Đại biểu Mỹ Dung cũng lưu ý, biên độ tiền đặt trước từ 20% đến 50% khá rộng, nếu thiếu tiêu chí cụ thể có thể dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất.
Vì vậy, đại biểu đề nghị duy trì mức tiền đặt trước thông thường phù hợp như quy định hiện hành, chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ rõ ràng về giá trị tài sản và nguy cơ bỏ cọc. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế bảo lãnh ngân hàng hoặc biện pháp bảo đảm tài chính thay thế tiền mặt, nhất là với các dự án lớn.
"Đối với hành vi cố ý trả giá cao để trục lợi rồi bỏ cọc, chúng ta nên tập trung xử lý bằng chế tài sau khi trúng đấu giá tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, thay vì tạo ra rào cản bằng việc nâng cao số tiền đặt trước quá lớn đối với tất cả những người tham gia," đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nêu quan điểm.
Đề xuất buộc người cố ý đẩy giá rồi bỏ cọc bồi thường thiệt hại
Cùng góp ý về xử lý tiền đặt trước, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, vấn đề không chỉ là mức tiền đặt trước bao nhiêu mà cần phân biệt tính chất, mục đích và lỗi của hành vi rút giá hoặc từ chối kết quả trúng đấu giá.
Theo đại biểu, điểm c khoản 2 Điều 35 của dự thảo quy định tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Khoản 7 Điều 35 cũng quy định người rút lại giá đã trả hoặc từ chối kết quả trúng đấu giá theo Điều 40 không được nhận lại tiền đặt trước.
Đại biểu cho rằng cần phân biệt hai trường hợp: Người không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng hoặc không do lỗi của mình; và người cố ý đẩy giá lên cao, tạo mặt bằng giá giả, làm sai lệch kết quả hoặc khiến cuộc đấu giá thất bại rồi chấp nhận mất tiền đặt trước.
Theo ông, hai trường hợp này không nên chịu cùng một hậu quả pháp lý.
Đại biểu Thạch Phước Bình cơ bản đồng tình với cơ chế tại Điều 40, cho phép phiên đấu giá tiếp tục từ mức giá liền kề khi người trả giá cao nhất rút giá trước khi công bố kết quả; hoặc xác định người trả giá liền kề trúng đấu giá nếu người trúng đấu giá từ chối kết quả và đáp ứng các điều kiện luật định.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung quy định người cố ý rút giá hoặc từ chối kết quả nhằm tạo giá giả, làm sai lệch kết quả hoặc làm thất bại cuộc đấu giá, ngoài việc mất tiền đặt trước, còn phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại và chi phí hợp lý phát sinh theo quy định pháp luật.
Theo ông, trong một số trường hợp, giá khởi điểm thấp nhưng giá được đẩy lên rất cao thì việc mất tiền đặt trước chưa chắc đủ sức răn đe. Song chế tài phải gắn với yếu tố lỗi và mục đích rõ ràng, tránh đánh đồng mọi trường hợp từ chối kết quả với hành vi thao túng.
Bên cạnh đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị bảo vệ quyền lợi của người trúng đấu giá ngay tình. Trường hợp người trúng đấu giá tham gia đúng quy định, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nhưng kết quả sau đó bị hủy hoặc bị ảnh hưởng do sai phạm của người khác thì không nên để họ phải gánh chịu toàn bộ hậu quả bất lợi từ những sai phạm mà họ không biết và không có nghĩa vụ phải biết.
