Chiều 10/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư 3 dự án đường bộ cao tốc: Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Quảng Ngãi - Kon Tum; Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La. Các đại biểu đồng tình với sự cần thiết đầu tư các dự án.
Đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn Quảng Ngãi) cho biết, qua nhiều cuộc tiếp xúc cử tri tại Quảng Ngãi, người dân địa phương bày tỏ mong muốn có tuyến đường nối miền núi với miền biển, giúp việc đi lại và vận chuyển nông sản thuận lợi hơn.
 |
| Đại biểu Hà Thị Anh Thư phát biểu tại hội trường. Ảnh: Media Quốc hội |
Theo đại biểu, sau sắp xếp, Quảng Ngãi trải dài từ biên giới đến biển nhưng giao thông giữa phía Đông và phía Tây tỉnh chủ yếu vẫn phụ thuộc vào quốc lộ 24, với nhiều đoạn đèo dốc quanh co, thường xuyên đối mặt nguy cơ sạt lở trong mùa mưa lũ.
Việc đầu tư cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum sẽ tạo thuận lợi vận chuyển cà phê, sầu riêng, sâm Ngọc Linh từ phía Tây đến các cơ sở chế biến, Khu kinh tế Dung Quất và cảng biển. Ở chiều ngược lại, hải sản, tỏi Lý Sơn và các sản phẩm đặc trưng của địa phương cũng có thêm cơ hội mở rộng thị trường.
Cùng với mạng lưới đường bộ kết nối cửa khẩu quốc tế Bờ Y, tuyến cao tốc còn mở ra cơ hội giao thương với Lào, Campuchia, đồng thời phục vụ quốc phòng, an ninh và công tác cứu hộ, cứu nạn.
Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) đánh giá cao việc đầu tư cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, góp phần hình thành trục giao thông kết nối Tây Bắc với Hà Nội và mạng lưới giao thông quốc gia.
Nhấn mạnh tiềm năng sản xuất nông nghiệp hàng hóa, đặc biệt là trái cây xuất khẩu của Sơn La, ông Ân đề nghị Chính phủ sớm triển khai kết nối tuyến cao tốc này với mạng lưới cao tốc quốc gia đến cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), tạo thuận lợi đưa nông sản sang thị trường Trung Quốc.
Cùng quan điểm, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) nhận định 3 tuyến cao tốc không chỉ là công trình giao thông quan trọng mà còn góp phần tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và củng cố quốc phòng, an ninh tại miền Trung - Tây Nguyên và Tây Bắc.
 |
| Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh - Đoàn Ninh Bình. Ảnh: Media Quốc hội |
Tuy nhiên, với tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 162.000 tỷ đồng, bà Thanh cho rằng quyết định đầu tư phải gắn với trách nhiệm lớn trước Quốc hội, cử tri và nhân dân.
Đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ nhu cầu vận tải, khả năng kết nối, chi phí vận hành, bảo trì và hiệu quả kinh tế trong các kịch bản bất lợi; đồng thời gắn phát triển cao tốc với sản xuất, du lịch, thương mại và logistics.
Bên cạnh đó, cần bảo đảm kỷ luật ngân sách, kiểm soát tổng mức đầu tư, tiến độ, chất lượng công trình và các cơ chế đặc thù. "Cơ chế đặc thù phải đi đôi với trách nhiệm đặc biệt, không thể lấy yêu cầu đẩy nhanh tiến độ để nới lỏng kỷ cương, làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách," bà Thanh nhấn mạnh.
Đại biểu cũng đề nghị chú trọng đời sống người dân bị ảnh hưởng, bảo đảm tái định cư gắn với sinh kế bền vững, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; đồng thời hạn chế chuyển đổi đất rừng, kiểm soát tác động môi trường và thực hiện nghiêm trách nhiệm trồng rừng thay thế.
 Đại biểu Quốc hội: Không để cao tốc vừa hoàn thành đã quá tải Đại biểu Quốc hội đề nghị các dự án đường bộ cao tốc cần được đầu tư với tầm nhìn dài hạn, ưu tiên xây dựng ít nhất 4 làn xe, tránh tình trạng vừa hoàn thành đã quá tải. |
Lo áp lực cân đối vốn của các địa phương
Theo tờ trình của Chính phủ, 3 dự án có tổng chiều dài hơn 430 km, được đầu tư quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h.
Tổng mức đầu tư sơ bộ là 162.393 tỷ đồng, gồm 158.342 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương và 4.051 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Trong giai đoạn 2026 - 2030, ngân sách Trung ương dự kiến cân đối bố trí 119.398 tỷ đồng.
Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng Lai Châu, Quảng Ngãi còn nhiều khó khăn, việc phải đối ứng hàng nghìn tỷ đồng sẽ tạo áp lực lớn lên ngân sách địa phương.
Riêng Lai Châu phải bố trí hơn 2.000 tỷ đồng, tương đương 38,7% tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh. Vì vậy, ông đề nghị Quốc hội và Chính phủ xem xét sử dụng ngân sách Trung ương hỗ trợ toàn bộ hoặc phần lớn chi phí giải phóng mặt bằng.
Đồng tình, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP Hải Phòng) cho rằng chủ trương Trung ương và địa phương cùng tham gia đầu tư là phù hợp, song cần cân nhắc khả năng cân đối vốn của các tỉnh khó khăn. Như Lai Châu dự kiến đóng góp hơn 2.000 tỷ đồng, bà cho rằng sẽ tạo áp lực đáng kể trong bối cảnh tỉnh còn nhiều nhiệm vụ thiết yếu cần bảo đảm.
Đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát khả năng cân đối, nghiên cứu tăng hỗ trợ từ ngân sách Trung ương, kể cả phương án Trung ương bảo đảm toàn bộ vốn dự án nếu điều kiện cho phép.
 |
| Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội |
Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết ngân sách Trung ương đã ưu tiên cân đối, bố trí 119.398 tỷ đồng, chiếm khoảng 75% tổng mức đầu tư 3 dự án.
Theo Bộ trưởng, hiện có 15 địa phương trên cả nước làm cơ quan chủ quản thực hiện các dự án cao tốc và đều có vốn ngân sách địa phương tham gia. Trong đó, nhiều tỉnh miền núi khó khăn từng tự nguyện cam kết bố trí 50 - 100% kinh phí giải phóng mặt bằng.
Vì vậy, cơ chế địa phương cùng đóng góp vốn nhằm bảo đảm tính thống nhất, công bằng trong chính sách đầu tư giữa các địa phương.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục xem xét khả năng cân đối nguồn lực trong quá trình triển khai. "Nếu thiếu vốn, Chính phủ sẽ nghiên cứu cân đối, bố trí từ các nguồn khác," ông nói.
