Chiều ngày 23/10, thảo luận tại tổ 3 (Đoàn Hải Phòng, Hà Tĩnh, Lạng Sơn) về dự án Luật Đấu thầu sửa đổi, một số đại biểu nêu băn khoăn về đề xuất mở rộng các trường hợp chỉ định thầu của Chính phủ.
Chỉ định thầu phải là ngoại lệ có điều kiện
 |
| Đại biểu Lã Thanh Tân phát biểu tại tổ chiều ngày 23/10. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Đại biểu Lã Thanh Tân (Đoàn Hải Phòng) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh. Theo ông, việc sửa đổi phải bảo đảm không làm suy giảm tính cạnh tranh, minh bạch và khả năng kiểm soát chất lượng.
Quan tâm đến quy định mở rộng phạm vi chỉ định thầu tại Điều 22, đại biểu cho rằng một số trường hợp đặc thù cần được lựa chọn nhà thầu nhanh, song chỉ định thầu phải là ngoại lệ có điều kiện, không nên trở thành phương thức thuận tiện để giải quyết những khó khăn có thể khắc phục bằng việc chuẩn bị dự án tốt hơn.
Theo ông Tân, nếu cho phép chỉ định thầu dựa trên các tiêu chí rộng như bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả mà không quy định điều kiện cụ thể, có thể dẫn đến nhiều cách hiểu và bị lạm dụng để bỏ qua đấu thầu rộng rãi.
Đại biểu phân tích, chậm tiến độ dự án không phải lúc nào cũng xuất phát từ quy trình đấu thầu mà có thể do chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thiết kế, xác định giá hoặc bố trí vốn. Vì vậy, cần quy định rõ điều kiện chỉ định thầu, yêu cầu có căn cứ khách quan chứng minh vì sao không thể áp dụng phương thức cạnh tranh thông thường; đồng thời làm rõ năng lực nhà thầu, căn cứ xác định giá, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm của người quyết định.
 |
| Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ 3 chiều ngày 23/10. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Đại biểu Lê Thành Đông (Đoàn Hà Tĩnh) cho rằng các tiêu chí về chỉ định thầu trong dự thảo Luật như bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả còn chung chung, bởi đây là những yêu cầu đặt ra đối với tất cả các gói thầu.
Theo ông, nếu không quy định cụ thể, các tiêu chí này có thể được hiểu và áp dụng theo nhiều cách khác nhau, dẫn đến mở rộng phạm vi chỉ định thầu không thực chất.
Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện, tiêu chí và căn cứ xác định sự cần thiết áp dụng chỉ định thầu, vừa tạo thuận lợi cho các nhiệm vụ đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vừa tránh tình trạng áp dụng thiếu thống nhất.
Tương tự, đối với quy định cho phép đặt hàng hàng hóa, dịch vụ phục vụ các dự án, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại điểm d khoản 7 Điều 19, đại biểu cho rằng phạm vi còn rộng. Nhiều loại hàng hóa, dịch vụ phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vẫn có thể được mua sắm thông qua đấu thầu cạnh tranh.
Đại biểu Lê Thành Đông cho rằng cần xác định rõ điều kiện áp dụng hình thức đặt hàng, tránh sử dụng đối với những trường hợp có thể tổ chức đấu thầu. “Đấu thầu rộng rãi vẫn phải là hình thức chủ yếu để bảo đảm tính cạnh tranh,” ông nêu ý kiến.
Đấu thầu vẫn có thể xảy ra sai phạm
 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu cuối phiên thảo luận tại Tổ 3. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Trao đổi về các ý kiến của đại biểu Quốc hội tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) tập trung phân định rõ hoạt động áp dụng Luật Đấu thầu và pháp luật chuyên ngành, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, khoa học công nghệ và năng lượng.
Dự thảo cũng tăng quyền, trách nhiệm của chủ đầu tư trong quyết định hoạt động đấu thầu, mua sắm; đồng thời làm rõ các hành vi bị cấm, thẩm quyền xử lý vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan.
Đối với lĩnh vực y tế, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát các quy định về mua sắm tập trung thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế; nghiên cứu cơ chế mua sắm trực tiếp nhằm giảm khâu trung gian, tiết kiệm chi phí.
Theo Thủ tướng, hoạt động đấu thầu rất đa dạng về tính chất, chủng loại hàng hóa và lĩnh vực, nên không thể có một quy định pháp luật bao quát toàn bộ các tình huống thực tế. Vì vậy, luật cần quy định những nguyên tắc chung, đồng thời có hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp đặc thù.
Đề cập hiệu quả giữa đấu thầu và chỉ định thầu, Thủ tướng cho rằng có những trường hợp chỉ định thầu giúp giảm 5-10% giá gói thầu, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, trong khi đấu thầu vẫn có thể xảy ra sai phạm.
“Trách nhiệm cuối cùng vẫn là con người. Người tổ chức thực hiện mà không trung thực, khách quan và vì lợi ích chung thì đấu thầu vẫn có sai phạm,” Thủ tướng nhấn mạnh.
Do đó, Thủ tướng cho rằng cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, cần tăng cường cơ chế hậu kiểm, đánh giá kết quả cuối cùng của gói thầu trên cả hai phương diện chất lượng và hiệu quả kinh tế.
